Trả lời meme “Haha, ê thật nha!” là nghiên cứu khoa học thật?

Thông tin cần kiểm chứng: Bài viết trích “Nghiên cứu thực nghiệm về cách gìn giữ các mối quan hệ xã hội hiệu quả và đỡ tốn công nhất: trả lời ‘Haha, ê thật nha!’ trước tất cả meme mà bạn bè bạn gửi” cho rằng đây là một bài nghiên cứu khoa học thực sự, chính thống.

Đánh giá: Sai ❌

Nhiều tài khoản mạng xã hội như trang Facebook Insight mất lòng,¹ Chuyện của Hà Nội,² Journal of Astrological Big Data Ecology³ chia sẻ một “nghiên cứu khoa học” với tên “Nghiên cứu thực nghiệm về cách gìn giữ các mối quan hệ xã hội hiệu quả và đỡ tốn công nhất: trả lời ‘Haha, ê thật nha!’ trước tất cả meme mà bạn bè bạn gửi”. Bài viết được trình bày giống như một nghiên cứu khoa học chính thống. Điều này khiến một số người hiểu lầm rằng đây là một công trình nghiên cứu có cơ sở khoa học và được thực hiện bởi các chuyên gia, nhà khoa học. 

Sau khi tìm bài viết gốc của nghiên cứu này, “Độc giả đọc thật” xác định bài viết này xuất phát từ trang web JABDE.com.⁴ Đây là một nền tảng chuyên đăng tải các nội dung nhại lại (parody) về nghiên cứu khoa học, tin tức STEM mang tính giễu nhại. Nội dung trên trang này không mang tính học thuật nghiêm túc mà chỉ nhằm mục đích giải trí.⁵

Đồng thời, khi nhìn vào tiêu đề “Cranberry-Lemon” ở góc trái trên cùng, thường dành cho tên tạp chí, nhưng thực chất là tên một món bánh, không phải tạp chí khoa học. Ngoài ra, các đơn vị liên kết của tác giả - Department of Bare-Minimum Psychology và Semi-Attentive Friendship Laboratory - không tồn tại trong nghiên cứu thực tế.

Bài viết được trình bày theo cấu trúc của một nghiên cứu khoa học chính thống, sử dụng ngôn ngữ chuyên ngành để tạo hiệu ứng hài hước và châm biếm. Tuy nhiên, điều này có thể gây hiểu lầm nếu độc giả không kiểm tra nguồn gốc và bối cảnh của bài viết.

❗Một số điểm cần lưu ý khi đọc bài nghiên cứu khoa học:

(1) Uy tín của tạp chí về lĩnh vực.

(2) Chuyên môn của tác giả/nhóm tác giả.

(3) Định dạng và cấu trúc bài nghiên cứu.

(4) Phương pháp và số lượng mẫu nghiên cứu.

(5) Đánh giá của các chuyên gia khác.

“Độc giả đọc thật” khuyến nghị độc giả cần xác minh nguồn bài viết và cơ quan phát hành nghiên cứu khoa học trước khi tin tưởng hoặc chia sẻ các thông tin có hình thức tương tự nghiên cứu khoa học.

Nguồn tham khảo:

(1) https://www.facebook.com/share/p/16Kc8C5H3T/ 

(2) https://www.facebook.com/share/p/19qqyBT3rT/ 

(3) https://www.facebook.com/share/p/16C8KM1NyU/ 

(4) Bài viết gốc: https://jabde.com/2024/11/17/haha-so-true-reply-in-text-theory/ 

(5) Về Tạp chí Sinh thái dữ liệu lớn chiêm tinh: https://jabde.com/about/
____

“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.

Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: docgiadocthat@gmail.com