Việt Nam áp thuế 90% lên sản phẩm Mỹ?

Nội dung cần kiểm chứng: Tổng thống Donald Trump cho rằng Việt Nam áp thuế 90% lên sản phẩm Mỹ. 

Đánh giá: Sai. Con số 90% là không chính xác, mang tính định hướng dư luận và không dựa trên cách tính thuế quan được quốc tế công nhận.

Ngày 3.4, Tổng thống Mỹ Donald Trump đã có buổi công bố mức thuế quan mới với các nước mà ông gọi là thuế đối ứng hay thuế “có qua có lại.” Trong đó, ông có phát biểu: “Vietnam: great negotiators, great people, they like me. I like them. The problem is they charge us 90%. We’re going to charge them 46% tariff.”¹ (Tạm dịch hai câu cuối: Họ (Việt Nam) đánh thuế chúng ta 90%. Chúng ta sẽ đánh thuế họ 46%). 

Tuy nhiên, theo ông Trương Bá Tuấn, Phó Cục trưởng Cục Chính sách thuế, thuế, lệ phí - đại diện Bộ Tài chính Việt Nam, thuế suất bình quân hàng hóa Mỹ vào Việt Nam chỉ khoảng 15%, thấp hơn rất nhiều so với con số 90% mà phía Mỹ đưa ra.² Theo Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), thuế nhập khẩu trung bình của Việt Nam hiện chỉ là 9.4%.³ Hơn nữa, theo số liệu của Ngân hàng Thế giới (World Bank) năm 2022, mức thuế của Việt Nam áp lên hàng loạt danh mục sản phẩm từ Mỹ không vượt quá 40%.⁴

Đồng thời, Báo cáo của Bộ Thương mại Hoa Kỳ khẳng định: “Most U.S. exports now face tariffs of 15% or less” (Tạm dịch: Phần lớn hàng xuất khẩu từ Hoa Kỳ hiện chỉ phải chịu mức thuế 15% hoặc thấp hơn).⁵ Theo đó, Việt Nam đã thực hiện nhiều đợt cắt giảm thuế quan đáng kể kể từ khi gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào tháng 1 năm 2007. Mức thuế nhập khẩu áp dụng cho hàng hóa từ Mỹ đã được điều chỉnh giảm dần theo các cam kết hội nhập quốc tế.

Điều này hoàn toàn mâu thuẫn với tuyên bố của ông Donald Trump rằng Việt Nam đang áp 90% thuế lên hàng hóa Mỹ. 

Vậy con số 90% đến từ đâu?

Con số 90% không phải là mức thuế quan thực tế mà Việt Nam đang áp lên hàng hóa Mỹ, mà là một con số được phía Chính quyền Trump và Hội đồng Cố vấn Kinh tế (CEA) tính dựa trên mức thặng dư thương mại giữa Mỹ và các đối tác, chứ không dựa vào mức thuế thực tế được công nhận bởi Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) hay các cơ quan thương mại quốc tế.

Theo Văn phòng Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR), phép tính thuế đối ứng  (reciprocal tariff calculations) họ công bố không phải là biểu thuế thông thường, mà là một chỉ số được xây dựng từ sự chênh lệch giữa kim ngạch xuất khẩu và nhập khẩu giữa Mỹ và từng quốc gia đối tác.⁶

Ví dụ: 

• Xuất khẩu của Việt Nam sang Mỹ = 136,6 tỷ USD
• Nhập khẩu từ Mỹ = 13,1 tỷ USD

=> Thâm hụt thương mại (sự chênh lệch giữa xuất khẩu và nhập khẩu): 136,6 tỷ USD - 13,1 tỷ USD = 123,5 tỷ USD

=> Tỷ lệ thâm hụt thương mại so với xuất khẩu: 123,5 tỷ USD / 136,6 tỷ USD = 0,904 (xấp xỉ 90%)

Cách tính này không phản ánh đúng bản chất của thuế quan trong thương mại quốc tế và cũng không được các tổ chức như WTO công nhận. Về bản chất, đây là một chính sách nhắm vào các nước có thặng dư thương mại cao với Mỹ, chứ không phải là một phép so sánh công bằng về thuế suất.⁷

Trả lời CNN, ông Mike O’Rourke, Chiến lược gia về Thị trường tại Jones Trading, nhận xét mặc dù được gọi là thuế đối ứng nhưng về bản chất, đây là chính sách nhắm đến thặng dư thương mại. “Không có bất kỳ mức thuế quan nào được sử dụng trong tính toán này. Chính quyền Trump đang nhắm mục tiêu cụ thể đến các quốc gia có thặng dư thương mại lớn với Mỹ,” ông O’Rourke nói. 

Ngoài ra, ông Andrew Kenningham, Nhà kinh tế học khu vực Châu Âu tại Capital Economics nói với Euronews rằng công thức này rất kì quặc và “nó hoàn toàn không phải là thước đo mức thuế quan hay bất kỳ yếu tố nào khác mà chúng tôi biết có thể được tính đến trong thuế đối ứng.”

Biên tập viên Tài chính, bình luận tại Bloomberg, ông John Authers, nhận định cái được gọi là “average tariffs charged to the US” (thuế trung bình đánh vào Mỹ) trong bức ảnh ở Vườn Hồng không phản ánh đúng thực chất và gọi công thức tính này là “vô lí.”⁸

Như vậy, dựa trên phản hồi từ Chính phủ Việt Nam, số liệu từ các tổ chức quốc tế, và ý kiến chuyên gia, con số 90% được cho là thuế của Việt Nam áp lên sản phẩm từ Mỹ là không chính xác, ngoài ra còn mang tính định hướng khi làm hiểu sai khái niệm về thuế. 

Tối ngày 4.4 theo giờ Việt Nam, Tổng Bí thư Tô Lâm điện đàm với Tổng thống Donald Trump, cho biết sẵn sàng trao đổi với Mỹ để đưa mức thuế nhập khẩu về 0% đối với hàng nhập từ Mỹ và đề nghị Mỹ áp dụng mức thuế tương tự đối với hàng nhập từ Việt Nam.

Tổng Bí thư Tô Lâm đánh giá cao cuộc trao đổi, trong đó hai lãnh đạo khẳng định mong muốn tiếp tục tăng cường hợp tác song phương, vì lợi ích hai nước và đóng góp cho hòa bình, ổn định và phát triển ở khu vực và trên thế giới. Hai lãnh đạo cùng đánh giá quan hệ hai nước đang phát triển tốt đẹp trên các lĩnh vực, theo Bộ Ngoại giao.⁹

Nguồn: 

1. https://www.theguardian.com/us-news/2025/apr/02/trump-tariffs-white-house-sketch 
2. https://vov.vn/kinh-te/bo-tai-chinh-phan-lon-cac-mat-hang-my-xuat-sang-viet-nam-chi-chiu-thue-khoang-15-post1189395.vov 
3. https://www.reuters.com/markets/commodities/vietnam-says-ready-import-more-us-farm-goods-trade-risks-rise-2025-02-14/ 
4. https://wits.worldbank.org/tariff/trains/en/country/VNM/partner/USA/product/ 
5. https://www.trade.gov/country-commercial-guides/vietnam-import-tariffs 
6. https://ustr.gov/issue-areas/reciprocal-tariff-calculations 
7. https://amp.cnn.com/cnn/2025/04/03/economy/reciprocal-tariff-math 
8. https://www.bloomberg.com/news/videos/2025-04-03/trump-s-reciprocal-tariff-equation-doesn-t-add-up-video 
9. https://vnexpress.net/tong-bi-thu-to-lam-dien-dam-voi-tong-thong-my-trump-4870250.html