Nội dung cần kiểm chứng: Việt Nam bán phá giá tôm vào thị trường Mỹ, khiến người dân bang Louisiana mất việc?
Đánh giá: Thiếu dữ kiện chứng minh.
Gần đây, mạng xã hội lan truyền những đoạn phỏng vấn trực tiếp của ông Peter Navarro - Cố vấn Cấp cao của Nhà trắng, được trích từ một cuộc phỏng vấn trong chương trình Sunday Morning Futures ngày 7/4/2025, trên kênh Fox News (phút thứ 9:37).¹ Khi được hỏi về khả năng Mỹ giữ nguyên mức thuế hiện tại bất chấp đề nghị thương lượng từ phía Việt Nam, ông Navarro nói:
“Vietnam, don’t dump shrimp into our market and put the good Louisiana people on the coast, out of work. (Tạm dịch: Việt Nam, đừng bán phá giá tôm vào thị trường chúng tôi và khiến người dân Louisiana mất việc).
Thực tế 94% lượng tôm tiêu thụ ở Hoa Kỳ hiện là hàng nhập khẩu – phần lớn đến từ Ấn Độ (42.3%), Ecuador (26.9%) và Indonesia (15.4%). Việt Nam, đứng ở vị trí thứ 4, chiếm 7.2%.² ³ Theo Cơ quan Quản lý Thủy sản Hoa Kỳ, dù ngành đánh bắt thủy sản của Mỹ ngày càng có tính bền vững, nhưng sản phẩm đánh bắt được không đủ để đáp ứng nhu cầu hải sản trong nước. Trong 30 năm qua, sản lượng đánh bắt toàn cầu đã chững lại, trong khi nuôi trồng thủy sản lại phát triển nhanh chóng. Mỹ chỉ sản xuất một lượng nhỏ hải sản nuôi, nên phải nhập khẩu tôm từ nước ngoài để đáp ứng nhu cầu nội địa. 4
Theo Liên minh Tôm Miền Nam (Mỹ), tình hình ngành tôm nội địa Mỹ đã và đang đối mặt với nhiều khó khăn: Giá tôm nhập khẩu đã giảm mạnh từ năm 2021, khiến giá trị tôm giảm hơn 1.5 tỷ USD, buộc nhiều doanh nghiệp Mỹ phải đóng cửa.2 Tôm đánh bắt tại Louisiana – từng chiếm 25% nguồn cung nội địa, đứng thứ 2 sau Alaska về sản lượng đánh bắt hải sản – đã giảm hơn 50% trong 20 năm, từ 66.870.321 kg (năm 2000) xuống còn khoảng 33.599.573 kg (năm 2021).5
Mặt khác, giá tôm nội địa tại Mỹ thường cao hơn so với tôm nhập khẩu. Theo Liên minh Tôm Miền Nam (Mỹ), tôm nội địa chủ yếu là tôm đánh bắt tự nhiên (wild-caught) từ bờ biển vùng vịnh, và phải tuân thủ các quy định nghiêm ngặt về môi trường, an toàn thực phẩm và bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Đây là những yếu tố làm tăng chi phí sản xuất.2 Ngoài ra, thị trường tôm Mỹ còn gặp khó khăn do các doanh nghiệp không chỉ chịu áp lực từ giá xăng dầu, bảo trì tàu thuyền,2 mà còn bị đè nặng bởi sự sụt giảm lao động nước ngoài theo diện visa H-2B, đặc biệt là trong đợt COVID-19 - vốn là lực lượng lao động quan trọng của ngành thủy hải sản Mỹ, chứ không phải người dân địa phương.6 7 Bên cạnh đó, tình trạng gian lận nhãn mác – bán tôm nhập khẩu giá rẻ dưới tên “tôm nội địa” – làm giảm uy tín và sức cạnh tranh của tôm Mỹ.8
Về cáo buộc bán phá giá, ngày 19/11/2024, Ủy ban Thương mại quốc tế Mỹ (USITC) kết luận rằng, ngành công nghiệp tôm nội địa Mỹ bị thiệt hại bởi tôm nhập khẩu từ các nước như Ecuador, Ấn Độ, Indonesia và Việt Nam. Bộ Thương mại Mỹ (DOC) ban hành lệnh áp thuế chống trợ cấp với tôm nhập khẩu từ Việt Nam.6 Trong số các nước cùng bị điều tra, mức thuế của Việt Nam thấp hơn mức thuế dành cho Ấn Độ và Ecuador.9 Như vậy, tính đến thời điểm hiện tại, tôm Việt Nam đang chịu 2 mức thuế từ Mỹ là chống bán phá giá (AD) và chống trợ cấp (CVD) (chưa tính thuế đối ứng 10% sắp tới của Mỹ).10
Tuy vậy, cách xác định bán phá giá giữa Mỹ và Việt Nam cũng đang có sự khác biệt. Hiện nay, Mỹ đang xếp Việt Nam vào danh sách các nền kinh tế phi thị trường (non-market economy). Theo Bộ Công Thương Việt Nam, cách xác định này sẽ dẫn đến việc các doanh nghiệp xuất khẩu của Việt Nam thường xuyên bị phân biệt đối xử trong các vụ điều tra chống bán phá giá và chống trợ cấp. Cụ thể, chi phí sản xuất thực tế của doanh nghiệp Việt Nam không được công nhận mà bị thay thế bằng dữ liệu từ một nước thứ ba có nền kinh tế thị trường để tính toán biên độ phá giá.11 Phương pháp này không chỉ không phản ánh đúng thực tế chi phí sản xuất, mà còn dễ tạo ra biên độ phá giá cao một cách không chính xác. Đáng chú ý, quốc gia thay thế đôi khi lại là đối thủ cạnh tranh trực tiếp với Việt Nam, làm dấy lên lo ngại về tính khách quan và công bằng trong quy trình điều tra.12
Và cho đến thời điểm hiện tại, Độc giả đọc thật vẫn chưa tìm thấy báo cáo chính thức nào từ chính phủ Mỹ hoặc bang Louisiana cung cấp số liệu cụ thể về số lượng ngư dân hoặc lao động trong ngành tôm tại Louisiana mất việc trực tiếp do tôm nhập khẩu từ Việt Nam.
Tóm lại, tuyên bố của ông Peter Navarro về việc tôm Việt Nam làm mất việc làm của ngư dân Louisiana là thiếu dữ kiện chứng minh, đặc biệt là khi nói về mối quan hệ nguyên nhân - kết quả. Thứ nhất, tình hình thực tế cho thấy sản lượng tôm nội địa Mỹ không đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng trong nước, và việc nhập khẩu, trong đó có từ Việt Nam, là một phần để bổ sung nguồn cung. Thứ hai, việc quy kết nguyên nhân mất việc làm của ngư dân Louisiana hoàn toàn cho tôm nhập khẩu từ Việt Nam là thiếu cơ sở, trong khi thực tế, Việt Nam chiếm 7.2% tổng lượng tôm nhập khẩu vào Mỹ, và vẫn đang chịu 2 loại thuế AD và CVD. Thứ ba, quan trọng hơn hết là có quá nhiều yếu tố, bên cạnh giá tôm nhập khẩu thấp, ảnh hưởng đến việc kinh doanh, đánh bắt tôm nội địa Mỹ nói chung và bang Louisiana nói riêng. Qua đó, phát ngôn này không phản ánh đầy đủ tính chất phức tạp của thị trường và các nguyên nhân đa chiều liên quan đến suy giảm việc làm trong ngành khai thác thủy sản tại bang Louisiana.
Nguồn tham khảo:
(1) https://www.youtube.com/watch?v=s3dv8FFTBSU
(2) https://shrimpalliance.com/u-s-shrimp-industry-hails-new-tariffs-as-crucial-lifeline/
(3) https://www.fisheries.noaa.gov/foss/f?p=215:20:17388373388659
(4) https://www.fisheries.noaa.gov/topic/sustainable-seafood/understanding-sustainable-seafood
(6) https://www.usitc.gov/publications/701_731/pub5566.pdf
(10) https://dttc.sggp.org.vn/tom-viet-ganh-3-loai-thue-tai-thi-truong-my-post121871.html
(12) https://vnexpress.net/duoc-cong-nhan-la-nen-kinh-te-thi-truong-y-nghia-gi-voi-viet-nam-4656643.html
Bài viết liên quan
![[TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2026] CHÍNH THỨC MỞ NGÀNH QUAN HỆ CÔNG CHÚNG (PUBLIC RELATIONS)](/img/news/07283127.png?t=07283153)
[TUYỂN SINH ĐẠI HỌC NĂM 2026] CHÍNH THỨC MỞ NGÀNH QUAN HỆ CÔNG CHÚNG (PUBLIC RELATIONS)
THÔNG BÁO VỀ HỘI ĐỒNG ĐÁNH GIÁ LUẬN VĂN THẠC SĨ NGÀNH BÁO CHÍ HỌC NGÀY 14/7/2026
