Thắp lửa “Khởi nghiệp văn chương”: Hành trình rực rỡ của Giải thưởng Văn học trẻ ĐHQG-HCM lần III

Chiều ngày 18.04, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, đã tổ chức Lễ Tổng kết và Trao giải cuộc thi “Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh” lần III – năm 2024. 

Sự kiện quy tụ sự tham dự của đại diện lãnh đạo ĐHQG-HCM, lãnh đạo các trường thành viên, ban giám khảo, giảng viên, sinh viên, học sinh, phụ huynh cùng đông đảo phóng viên, nhà báo và người yêu văn chương. Đây không chỉ là dịp vinh danh để những tác phẩm xuất sắc, buổi lễ còn là không gian giao thoa giữa nghệ thuật và đời sống, giữa ngôn ngữ và trách nhiệm xã hội, khơi mở một hành trình văn học mới với chủ đề “Cất cánh cùng văn chương”.

Tại buổi lễ, PGS.TS. Nguyễn Minh Tâm, Phó Giám đốc ĐHQG-HCM, khẳng định, “Giải thưởng Văn học trẻ” không đơn thuần là một cuộc thi sáng tác, mà đã trở thành một không gian nuôi dưỡng tinh thần nhân văn, nơi người trẻ được trao cơ hội để thể hiện tư duy độc lập, cảm xúc chân thành và trách nhiệm xã hội thông qua con chữ. Thông qua cuộc thi, ĐHQG-HCM mong muốn góp phần xây dựng một thế hệ trẻ không chỉ có tri thức, mà còn biết lắng nghe, thấu cảm và dám nói lên những điều cần nói – bằng tiếng nói của lòng trung thực, của sự sáng tạo và của tinh thần dân tộc. Đây cũng là cách để lan tỏa những giá trị tích cực trong xã hội, khơi dậy niềm tin vào sức mạnh của văn hóa và giáo dục trong việc kiến tạo tương lai.

PGS.TS. Nguyễn Minh Tâm, Phó Giám đốc ĐHQG-HCM, phát biểu tại buổi lễ - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Đại diện Hội đồng Giám khảo, PGS.TS. Võ Văn Nhơn, Giảng viên cao cấp Khoa Văn học, Phó Chủ tịch Hội đồng Lý luận và phê bình Văn học Nghệ thuật, Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh, Trưởng Ban Giám khảo, đánh giá cao sự đa dạng trong cảm hứng, giọng điệu và cách thể hiện của các tác phẩm dự thi năm nay, đồng thời ghi nhận nỗ lực sáng tạo nghiêm túc từ phía các cây bút trẻ. Theo thầy, văn chương không phải là một cuộc dạo chơi nhẹ nhàng mà là hành trình đòi hỏi bản lĩnh nội tâm, tinh thần phản biện và ý thức sáng tạo không ngừng. Mỗi tác phẩm cần trở thành tiếng nói có sức nặng, có khả năng lay động và để lại dư âm lâu dài trong lòng người đọc. Giải thưởng vì thế không chỉ là điểm đến, mà còn là dấu mốc để người viết trẻ nhìn lại mình, nuôi dưỡng đam mê và tiếp tục vững bước trên con đường sáng tạo nhiều thử thách nhưng cũng đầy vinh quang.

PGS.TS. Võ Văn Nhơn đánh giá cao sự đa dạng trong cảm hứng, giọng điệu và cách thể hiện của các tác phẩm dự thi năm nay, đồng thời ghi nhận nỗ lực sáng tạo nghiêm túc từ phía các cây bút trẻ - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Hoạt động tri ân Hội đồng Giám khảo - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Cuộc thi “Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh” năm nay có chủ đề là “Khởi nghiệp văn chương”, thu hút 1.032 tác phẩm dự thi từ 159 cơ sở giáo dục trong và ngoài nước, trải rộng từ học sinh trung học cơ sở đến sinh viên đại học. Ba thể loại dự thi gồm thơ (538 tác phẩm), tản văn (242) và truyện ngắn (252), với sự đa dạng trong đề tài, giọng văn và hình thức thể hiện. Nhà trường là đơn vị có số lượng bài dự thi nhiều nhất với 371 tác phẩm đến từ 198 tác giả. Điều này cho thấy vai trò dẫn đầu của Trường trong việc nuôi dưỡng văn hóa đọc – viết và khơi dậy cảm hứng sáng tạo văn chương trong môi trường đại học mang đậm tinh thần nhân văn.

Hội đồng Giám khảo gồm các nhà văn, nhà thơ, nhà nghiên cứu và giảng viên giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực văn chương, đã làm việc nghiêm túc, công tâm và đầy trách nhiệm, tuyển chọn ra 29 tác phẩm tiêu biểu nhất từ hơn một nghìn bài dự thi. Kết quả chung cuộc gồm 1 Giải Nhất, 4 Giải Nhì, 9 Giải Ba và 15 Giải Khuyến khích. Trong đó, chỉ có duy nhất một Giải Nhất được trao cho thể loại Tản văn, thuộc về tác phẩm “Hẻm mùi hương” của tác giả Đinh Ngọc Bảo Trân, cựu sinh viên Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM.

Các tác giả đạt giải tại cuộc thi “Giải thưởng Văn học trẻ Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh” lần III – năm 2024 - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Sau phần tri ân Hội đồng Giám khảo và trao giải cho các tác giả, buổi lễ đã bước vào một hoạt động đặc biệt là phần giao lưu với bốn tác giả trẻ đạt giải cao, những người mang đến những góc nhìn đầy xúc cảm về hành trình sáng tác. Đinh Ngọc Bảo Trân, tác giả đạt Giải Nhất, chia sẻ rằng “Hẻm mùi hương” là một mảnh ghép đời thực, là nơi cô lưu giữ ký ức cuộc sống của mình. Với cô, văn chương là cách để lưu giữ những điều tưởng như rất nhỏ nhưng chính vì nhỏ, nên quý giá. Với tác giả Thân Trọng Anh Khoa, đạt Giải Nhì thể loại Truyện ngắn, anh bày tỏ, trải nghiệm viết lách của anh bắt nguồn từ những quan sát đời thường, từ sự rung cảm, từ trải nghiệm của bản thân. Tác giả Lê Nguyễn Ánh Dương, tác giả Giải Nhì thể loại Thơ cho biết, thơ với cô là lối ra của cảm xúc khi mọi ngôn ngữ khác trở nên bất lực; bài thơ “Một mai con sẽ ra đến biển” là lời thì thầm cô gửi gắm nhiều cảm xúc và suy tư trong đó. Còn với Phan Thanh Bảo Ngọc, tác giả đoạt giải Nhì thể loại Truyện ngắn, nhấn mạnh việc viết là một cách “luyện tâm”, là cách để đối thoại với bản thân và giữ lại cảm xúc trước khi nó tan biến. Thông qua phần giao lưu, người nghe không chỉ hiểu thêm quá trình sáng tác, mà còn cảm nhận được nội lực sáng tạo mạnh mẽ và sâu sắc của thế hệ viết trẻ. Mỗi tác phẩm không chỉ là kết tinh của tài năng, mà còn là tiếng vọng từ những trải nghiệm sống, từ sự va chạm giữa lý tưởng và hiện thực.

Phần giao lưu với bốn tác giả trẻ đạt giải cao, những người mang đến những góc nhìn đầy xúc cảm về hành trình sáng tác - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Cũng tại Lễ trao giải, TS. Phan Thanh Định, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, Trưởng Ban Tổ chức, đã chính thức phát động Hoạt động trải nghiệm sáng tác 2025 với chủ đề “Cất cánh cùng văn chương”. Theo thầy, đây không chỉ là hoạt động nối tiếp cuộc thi, mà là một bước tiến mới về phương pháp: thay vì chỉ thi, người trẻ sẽ được sống, được viết, được học, được kết nối và được phát triển năng lực sáng tạo một cách toàn diện. Hoạt động dự kiến diễn ra vào mùa hè 2025, tập trung vào bốn định hướng gồm: tăng cường kết nối cộng đồng viết trẻ; trau dồi kỹ năng viết và sáng tạo nội dung; giao lưu cùng các nhà văn, nhà thơ giàu kinh nghiệm và trải nghiệm thực tế để làm giàu chất liệu sống cho tác phẩm. Với định hướng này, hoạt động viết được chuyển hóa từ hình thức thi đua sang hình thức đào tạo, trải nghiệm, đồng hành, góp phần hình thành hệ sinh thái phát triển năng lực sáng tác trong môi trường giáo dục đại học và phổ thông.

TS. Phan Thanh Định, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, Trưởng Ban Tổ chức, chính thức phát động Hoạt động trải nghiệm sáng tác 2025 với chủ đề “Cất cánh cùng văn chương” - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Bên cạnh các hoạt động trao giải, tri ân và giao lưu với các tác giả, chương trình còn mang đến không gian nghệ thuật đậm đà bản sắc với các tiết mục văn nghệ được dàn dựng công phu, góp phần lan tỏa tinh thần nhân văn và chiều sâu văn hóa của buổi lễ. Mở đầu chương trình là tiết mục hòa tấu nhạc cụ “Trống hội – Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh” do Câu lạc bộ Âm nhạc Dân tộc Trường thể hiện, mang đến âm hưởng rộn ràng, tươi sáng, mở ra không khí phấn khởi và gợi lên hình ảnh một mùa xuân văn học đang khởi sắc. Tiếp nối là phần hát múa “Tự nguyện”, một ca khúc của nhạc sĩ Trương Quốc Khánh được dàn dựng công phu, tái hiện tinh thần sống lý tưởng, cống hiến và dấn thân của tuổi trẻ, một thông điệp đồng điệu với tinh thần của cuộc thi. Đặc biệt là phần ngâm thơ ca trù “Một mai con sẽ ra đến biển” – tác phẩm đạt giải Nhì thể loại Thơ – do nghệ sĩ Thục An trình bày. Giọng ngâm thiết tha, tinh tế cùng tiếng đàn đáy, trống chầu ngân nga đã khiến người nghe lặng đi trong cảm xúc sâu xa, gợi nhắc rằng văn chương và văn hóa là hai dòng chảy không tách rời, nơi người trẻ có thể tìm thấy gốc rễ, bản sắc và sức mạnh truyền đời trong hành trình sáng tạo. Bên cạnh đó là tiết mục hát múa “Tiếng Việt”, được thể hiện đầy cảm xúc với một bản phối giữa thơ Lưu Quang Vũ và nhạc Lê Tâm, như lời tri ân lặng lẽ mà sâu sắc dành cho ngôn ngữ mẹ đẻ – dòng chảy văn hóa đã nuôi dưỡng tâm hồn dân tộc, làm nên chất liệu nguyên bản của văn chương Việt. Các tiết mục được dàn dựng tinh tế, ý nghĩa, tạo thành mạch cảm xúc xuyên suốt, góp phần tạo nên cái nhìn đa chiều trong nghệ thuật.

Tiết mục hòa tấu nhạc cụ “Trống hội – Mùa xuân trên Thành phố Hồ Chí Minh” do Câu lạc bộ Âm nhạc Dân tộc Trường thể hiện - Ảnh: LÝ NGUYÊN

Phần biểu diễn ngâm thơ ca trù “Một mai con sẽ ra đến biển” – tác phẩm đạt giải Nhì thể loại Thơ – do nghệ sĩ Thục An trình bày - ẢNh: LÝ NGUYÊN

Cuộc thi “Giải thưởng Văn học trẻ ĐHQG-HCM” lần III chính thức được phát động vào ngày 09.01.2024 với chủ đề “Khởi nghiệp văn chương”, do Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM đăng cai tổ chức. Sân chơi này nhận được sự đồng hành và hỗ trợ tích cực từ Hội Nhà văn TP. Hồ Chí Minh; Nhà xuất bản Đại học Quốc gia TP.HCM cùng Khu Công nghệ Phần mềm, ĐHQG-HCM. Không chỉ là một cuộc thi sáng tác, chương trình còn mang theo một thông điệp đầy lay động: trong thời đại của tốc độ và công nghệ, vẫn cần có những người lặng lẽ ngồi xuống và viết, cần có những giọng nói riêng biệt để phản ánh, đối thoại và chữa lành. Những trang văn không chỉ là tác phẩm, mà là tiếng thì thầm của lương tri, là lựa chọn sống tử tế, kiên trì và đầy trách nhiệm của một thế hệ trẻ dám mơ, dám nghĩ và dấn thân vào con đường sáng tạo.

Một số hình ảnh của buổi lễ:

Bài viết: THU THẢO

Hình ảnh: LÝ NGUYÊN - CLB TRUYỀN THÔNG INFO PLUS