Huyền thoại, ký ức, giá trị và cốt lõi biểu tượng kết nối rõ nét cho các ứng dụng lý thuyết trong Nhân học
Huyền thoại, ký ức, giá trị và cốt lõi biểu tượng kết nối rõ nét cho các ứng dụng lý thuyết trong Nhân học
Tọa đàm quốc tế Diễn đàn Nhân học Mùa đông 2025 (WALS 2025) diễn ra ngày 24/11/2025 tại Trường Đại học khoa học xã hội và nhân văn TP.HCM, ĐHQG-HCM đã giới thiệu chủ đề “Lý thuyết, cách tiếp cận và ứng dụng các lý thuyết mới trong Nhân học” qua phần trình bày của PGS.TS. Đinh Hồng Hải – giảng viên Khoa Nhân học & Tôn giáo học, Trường ĐHKHXH&NV (ĐHQGHN)
Đây là chương trình được thiết kế đặc biệt dành cho sinh viên, học viên cao học và nghiên cứu sinh thuộc các ngành Nhân học, Văn hóa học, Xã hội học và Tâm lý học, nhằm đem đến một góc nhìn hiện đại và hấp dẫn về sự vận động của lý thuyết nhân học từ cổ điển đến đương đại.
Trong hơn hai giờ chia sẻ thông tin, PGS.TS. Đinh Hồng Hải đã dẫn dắt người học đi qua hành trình phát triển của tư duy lý thuyết nhân học: từ việc phê phán những giới hạn của Thuyết Vật tổ – một lý thuyết từng được xem là nền tảng nhưng chứa đựng nhiều sai lầm về tính phổ quát và quan điểm tiến hóa đơn tuyến – đến việc tiếp cận các mô hình lý thuyết mới như “Sáng tạo Truyền thống” và “Dân tộc Biểu tượng luận” (Ethno-Symbolism). Những lý thuyết này không chỉ giúp tái giải thích truyền thống và bản sắc dân tộc trong bối cảnh mới, mà còn mở đường cho việc đọc lại các hiện tượng văn hóa – xã hội thông qua hệ thống ký ức chung, huyền thoại, giá trị và cốt lõi biểu tượng của một cộng đồng.
Điều tạo nên sức hút đặc biệt của phần trình bày chính là cách diễn giả kết nối lý thuyết hàn lâm với các biểu tượng văn hóa đương đại quen thuộc. Từ hình ảnh “lông vũ” – vốn gắn với quyền uy trong nhiều nền văn hóa cổ, nay xuất hiện như một yếu tố thẩm mỹ trong thời trang, nghệ thuật và hình ảnh mạng xã hội – đến hiện tượng âm nhạc “Bắc Bling” của Hòa Minzy, được phân tích dưới góc nhìn Nhân học như một ví dụ sinh động của “truyền thống được sáng tạo”: tái thiết các chất liệu văn hóa vùng miền bằng ngôn ngữ thị giác và âm thanh mang tính hiện đại, nhằm tạo ra cảm thức cộng đồng mới. Bằng cách đặt các hiện tượng đương đại vào khung lý thuyết dân tộc biểu tượng luận, diễn giả cho thấy cách các biểu tượng, ký ức và huyền thoại vẫn tiếp tục được kích hoạt trong không gian văn hóa hiện nay, từ đó định hình lối cảm, lối nghĩ và hành động xã hội.
Diễn giả của chương trình, PGS.TS Đinh Hồng Hải đã đưa người tham dự đi qua hành trình tiến hóa của tư duy lý thuyết, từ những sai lầm của Thuyết Vật tổ (Totemism) đến những cách tiếp cận đương đại mạnh mẽ như Sáng tạo Truyền thống và Dân tộc Biểu tượng luận (Ethno-Symbolism), giúp người tham dự hiểu được vì sao lý thuyết nhân học vẫn sống động và liên tục đổi mới. Chương trình đã mang đến một trải nghiệm học thuật vừa nghiêm túc vừa gần gũi cho người tham dự, mở rộng góc tiếp cận về Nhân học trong thế kỷ 21.
Một số hình ảnh trong chương trình:
