VTV đưa tin 65% người Việt ủng hộ hôn nhân đồng giới?

Thông tin cần kiểm chứng: VTV đưa tin 65% người Việt ủng hộ hôn nhân đồng giới?

Đánh giá: Mang tính định hướng

Ngày 11/6/2025, một video được chia sẻ rộng rãi, được cho là kênh VTV4 Đài Truyền hình Việt Nam đưa tin về mức độ ủng hộ hôn nhân đồng giới ở Việt Nam. Trong đó có đoạn: “According to the 2024 survey of the United Nations Development Program (UNDP), 66.8% of Vietnamese respondents expressed support for same sex marriage - a significant increase from 56% in 2023. In a similar survey, Pew Research also reveals that the supporting rate for LGBTQ+ has almost doubled in the decade to 65% in 2023”.¹

(Bản dịch: Theo khảo sát năm 2024 của Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP), 66,8% người tham gia khảo sát tại Việt Nam bày tỏ ủng hộ hôn nhân đồng giới - một sự gia tăng đáng kể so với mức 56% vào năm 2023. Trong một khảo sát tương tự, Trung tâm Nghiên cứu Pew cũng cho thấy tỷ lệ ủng hộ cộng đồng LGBTQ+ tại Việt Nam đã gần như tăng gấp đôi trong vòng một thập kỷ, đạt mức 65% vào năm 2023). 

Thông tin này đã nhận được sự thảo luận tích cực trên mạng xã hội. Tuy nhiên, một số nơi đã đưa thông tin hoặc bình luận với diễn dịch gây nhầm lẩn rằng 65% dân số Việt Nam ủng hộ hôn nhân đồng giới. 

Số liệu 65% này được trích dẫn từ một nghiên cứu quốc tế của tổ chức Pew Research Center, công bố ngày 27/11/2023, trong khảo sát toàn cầu về thái độ đối với hôn nhân đồng giới. Cụ thể: “In Vietnam, views on legalizing same‑sex marriage are similarly positive - 65 % of adults support it.” (Tạm dịch: “Tại Việt Nam, quan điểm về hợp pháp hóa hôn nhân đồng giới cũng tích cực - 65% người tham gia khảo sát ủng hộ.”). ²

Theo phương pháp khảo sát và cách diễn giải số liệu, tổ chức này đã sử dụng phương pháp phỏng vấn trực tiếp (face-to-face interview) trong khoảng thời gian từ 21/6 - 28/8/2023 tại Việt Nam.² ³

Cỡ mẫu là 2.255 người trưởng thành, với độ tuổi từ 18 trở lên.³ Theo tổ chức này, mẫu nghiên cứu đối với các nghiên cứu liên quốc gia sẽ có ít nhất 1.000 người tham gia, nhưng có thể cần mẫu lớn hơn nếu muốn so sánh chi tiết hơn trong từng nước.⁴ Trong đó, Pew Research Center cho biết sai số thống kê là ±3.03%. Sai số này đã tính đến những yếu tố kỹ thuật như: Chọn mẫu phân cụm (clustering), và trọng số (weighting). Phạm vi chọn mẫu xác suất theo khu vực nhiều giai đoạn (multistage, area probability), chọn theo đô thị hóa và vùng miền.³

Như vậy, về phương pháp nghiên cứu và mẫu khảo sát của Pew Research Center là đáng tin cậy và có sự chi tiết. Vì trong nghiên cứu xã hội học, nếu tổng dân số là 100.000+ thì mẫu nghiên cứu có thể từ 1.100+ với sai số là  ±3.03%. Các mức độ tin cậy (confidence levels) phổ biến trong nghiên cứu khảo sát và thống kê là 90%, 95%, và 99%.⁵

Về câu hỏi khảo sát, người dân tham gia được hỏi: “Do you strongly favor, somewhat favor, somewhat oppose or strongly oppose allowing gays and lesbians to marry legally?” (Tạm dịch: "Bạn hoàn toàn ủng hộ, phần nào ủng hộ, phần nào phản đối hay hoàn toàn phản đối việc cho phép người đồng tính nam và nữ kết hôn hợp pháp?"). Sau đó, lựa chọn câu trả lời: Strongly favor (Hoàn toàn ủng hộ), Somewhat favor (Phần nào ủng hộ), Somewhat oppose (Phần nào phản đối), Strongly oppose (Hoàn toàn phản đối), Don’t know (Không biết), Refused (Từ chối).⁶ 

Pew Research Center cho biết họ áp dụng các bước điều chỉnh dữ liệu (trọng số) để: (1) Sửa sai lệch do xác suất chọn mẫu không đều nhau, (2) Điều chỉnh lại cơ cấu mẫu theo các đặc điểm xã hội dân số quan trọng như Giới tính, Độ tuổi, Trình độ học vấn.⁴ 

Con số 65% này chỉ mang tính đại diện, nhưng không bao gồm tất cả dân số Việt Nam. Vì nghiên cứu này đã loại trừ khoảng 11% dân số vì lý do không thể tiếp cận, rào cản ngôn ngữ hoặc an ninh.³ 

Pew Research Center là một tổ chức nghiên cứu dư luận phi lợi nhuận, có trụ sở tại Washington, D.C., và nổi tiếng toàn cầu về tính khách quan, minh bạch và phương pháp khảo sát nghiêm ngặt. Tổ chức này được đánh giá là không thiên vị chính trị và luôn công bố rõ ràng cỡ mẫu, sai số và phương pháp thực hiện trong từng nghiên cứu. Pew được các hãng truyền thông lớn như BBC, The New York Times và NPR thường xuyên trích dẫn, và được Media Bias/Fact Check đánh giá là “rất đáng tin cậy” và “thiên kiến thấp”. Vì vậy, các số liệu khảo sát do Pew công bố, bao gồm dữ liệu về thái độ người Việt với hôn nhân cùng giới, có độ tin cậy cao và giá trị tham khảo lớn. ⁷ ⁸

Như vậy, thông tin “VTV đưa tin 65% người Việt Nam ủng hộ hôn nhân đồng giới” là mang tính định hướng, vì trong bản tin của VTV nêu rõ con số ủng hộ là phần trăm của người tham gia khảo sát mang tính đại diện, không phải dân số.

____

Nguồn tham khảo:

1. https://www.facebook.com/share/v/1C9mYxwqcv/
2. https://pewrsr.ch/47Imz2y
3. https://www.pewresearch.org/methods/feature/international-methodology/all-survey/all-country/all-year/
4. https://www.pewresearch.org/international-surveys/
5. https://www.cloudresearch.com/resources/guides/statistical-significance/determine-sample-size/ 
6. https://www.pewresearch.org/wp-content/uploads/2023/11/SR_23.11.27_Asia-SSM_topline.pdf
7. https://www.pewresearch.org/about/
8. https://mediabiasfactcheck.com/pew-research/ 

____

“Độc giả đọc thật” là dự án phòng kiểm chứng thông tin do Khoa Báo chí - Truyền thông, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM hợp tác cùng Tổ chức Mạng lưới các nhà giáo dục tin tức và thông tin châu Á (ANNIE) thực hiện.

Quý khán giả có thể gửi yêu cầu kiểm chứng thông tin hoặc góp ý đến tin nhắn các mạng xã hội hoặc email: docgiadocthat@gmail.com