Sáng ngày 14/7/2025, tại phòng A222 - Văn phòng Khoa Địa lý, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP.HCM, Bộ môn Kinh tế và Phát triển vùng đã tổ chức tọa đàm khoa học trong nước với chủ đề “Một số tiếp cận công nghệ trong nghiên cứu và giảng dạy Địa lý”. Sự kiện có sự tham dự của khoảng 35 người, bao gồm giảng viên và khoảng 25 sinh viên đại học tham dự theo hình thức trực tuyến.
Tọa đàm được tổ chức với mục tiêu tạo ra một diễn đàn học thuật nhằm chia sẻ các kết quả nghiên cứu và kinh nghiệm thực tiễn trong việc ứng dụng công nghệ số, phần mềm chuyên ngành vào giảng dạy Địa lý. Sự kiện đồng thời góp phần nâng cao năng lực công nghệ cho giảng viên, học viên và sinh viên, thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong giáo dục đại học trong bối cảnh chuyển đổi số ngày càng mạnh mẽ.
Nội dung tọa đàm tập trung vào các chủ đề đang được quan tâm trong giảng dạy và nghiên cứu khoa học địa lý hiện đại, bao gồm: phân tích và xử lý dữ liệu tự nhiên - kinh tế - xã hội bằng phần mềm chuyên dụng; ứng dụng ảnh viễn thám để đánh giá biến động không gian đô thị và môi trường; cùng các công cụ số nhằm hỗ trợ quản lý và quy hoạch lãnh thổ một cách bền vững. Các thảo luận cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nâng cao kỹ năng số và khai thác dữ liệu không gian cho người học ngành Địa lý trong kỷ nguyên số.
Hai báo cáo chính được trình bày tại tọa đàm thu hút sự quan tâm từ người tham dự:
TS. Nguyễn Thị Phượng Châu trình bày báo cáo với chủ đề “Sử dụng ảnh viễn thám đa thời gian phân tích những biến động môi trường đô thị TP.HCM”. Nghiên cứu sử dụng ảnh vệ tinh Landsat đa thời gian phân tích biến động môi trường đô thị trong quá trình đô thị hóa giai đoạn 2010-2023 thông qua các chỉ số môi trường (1) NDVI (chỉ số thực vật), (2) NDBI (chỉ số bề mặt xây dựng, (3) LST (chỉ số nhiệt độ bề mặt), (4) UHI (chỉ số đảo nhiệt đô thị, (5) UHS (chỉ số chảo nhiệt đô thị, và (6) UTFVI (chỉ số ngưỡng sinh thái đô thị). Tương quan các chỉ số cho thấy vấn đề môi trường gia tăng trong quá trình đô thị hóa ảnh hưởng đến sức khỏe, đời sống kinh tế - xã hội đô thị. Các giải pháp cải thiện môi trường đề suất gồm (1) tăng cường mảng xanh trong nhà, khu dân cư, khu công cộng; (2) kiểm soát độ cao công trình; và (3) thay thế vật liệu xây dựng xanh cho các công trình kiến trúc thân thiện với môi trường.
 |
Hình. TS. Nguyễn Thị Phương Châu báo cáo tại tọa đàm
Tiếp nối, ThS. Nguyễn Thị Oanh trình bày báo cáo với chủ đề “Rừng ngập mặn trước nguy cơ tổn thất khả năng hấp thụ CO₂ và suy giảm sinh kế”. Báo cáo nhấn mạnh vai trò thiết yếu của rừng ngập mặn trong hấp thụ khí CO₂ và bảo vệ sinh kế của cộng đồng ven biển, với nghiên cứu điển hình tại khu vực Cần Giờ. Dưới áp lực của đô thị hóa, biến đổi khí hậu và khai thác tài nguyên không kiểm soát, rừng ngập mặn đang suy giảm nghiêm trọng. Nghiên cứu áp dụng các công nghệ hiện đại như ảnh viễn thám, GIS, cảm biến môi trường và mô hình hồi quy để lượng hóa tổn thất CO₂ và tác động sinh kế. Báo cáo đề xuất tích hợp chính sách carbon, phục hồi rừng bản địa và áp dụng mô hình quản lý sinh thái thích ứng trong quy hoạch phát triển vùng.
Tọa đàm kết thúc trong không khí học thuật sôi nổi, với nhiều thảo luận chuyên sâu xoay quanh việc khai thác hiệu quả công nghệ trong giảng dạy, nghiên cứu và quản lý môi trường. Sự kiện không chỉ là nơi kết nối giữa nhà khoa học và người học, mà còn là cầu nối giữa tri thức hàn lâm và thực tiễn phát triển bền vững trong bối cảnh biến đổi khí hậu và chuyển đổi số.
Bài và ảnh: T.Hải
