Hội thảo khoa học quốc gia “Di sản văn hóa địa phương - Động lực phát triển không gian đô thị sáng tạo”

Chiều ngày 29/11/2025, tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG TP.HCM, hội thảo khoa học quốc gia với chủ đề “Di sản văn hóa địa phương - Động lực phát triển không gian đô thị sáng tạo” do Khoa Đô thị học tổ chức đã diễn ra trong không khí sôi nổi, thu hút gần 250 đại biểu, chuyên gia, giảng viên và sinh viên từ nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan quản lý trên cả nước.

Phát biểu khai mạc, PGS.TS. Lưu Văn Quyết, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc gắn kết nghiên cứu di sản với chiến lược phát triển đô thị Việt Nam trong bối cảnh đô thị hóa nhanh. Ông khẳng định Trường ĐH KHXH&NV luôn coi trọng nghiên cứu liên ngành và xem đây là giá trị cốt lõi để giải quyết những vấn đề phức tạp của đô thị đương đại. Đồng thời, ông ghi nhận vai trò của Khoa Đô thị học trong việc xây dựng các diễn đàn học thuật quy mô quốc gia, góp phần thúc đẩy khoa học đô thị tại Việt Nam.

Ngay sau đó, TS. Lê Thanh Hòa, Trưởng khoa Đô thị học, trình bày báo cáo đề dẫn, mở ra các hướng tiếp cận mới về phát huy di sản trong thiết kế và quản lý không gian sáng tạo. Báo cáo nhấn mạnh nhu cầu tích hợp giá trị văn hóa - lịch sử với quy hoạch và kiến trúc hiện đại để tạo nên bản sắc đô thị trong thời kỳ chuyển đổi số.

Phiên toàn thể của hội thảo (Chủ tọa là PGS.TS. Phan Thị Hồng Xuân và TS. Lê Thanh Hòa) diễn ra từ 13g30 với hai tham luận trọng tâm. Trong bài trình bày đầu tiên, TS. Lê Thanh Hòa phân tích mô hình phát triển đô thị ven biển dựa trên di sản qua trường hợp Vũng Tàu - TP.HCM, chỉ ra những cơ hội khai thác di sản như nguồn lực không gian và kinh tế. Tiếp đó, PGS.TS.KTS. Lê Thanh Sơn giới thiệu nghiên cứu về kiến trúc hiện đại TP.HCM thế kỷ XX, xem đây là nền tảng cấu thành bản sắc đô thị sáng tạo trong giai đoạn mới. Hai báo cáo đã tạo tiền đề cho các trao đổi đa chiều về mối quan hệ giữa bảo tồn, phát triển và sáng tạo trong đô thị lớn của Việt Nam.

 

Từ 14g30, hội thảo tiếp tục với hai tiểu ban chuyên sâu.

Tiểu ban 1 - Nhận diện và bảo tồn di sản văn hóa địa phương ghi nhận nhiều tham luận phân tích các trường hợp điển hình của di sản đô thị như chợ Bến Thành, xu hướng du lịch di sản hay các bài học từ mô hình bảo tồn ở châu Á. Các nghiên cứu cho thấy di sản đang đứng trước nhiều cơ hội và thách thức khi đô thị hóa và công nghệ số, AI tác động mạnh mẽ đến đời sống đô thị.

Ở Tiểu ban 2 - Phát huy di sản trong phát triển đô thị sáng tạo, nhiều báo cáo đề xuất giải pháp ứng dụng di sản như động lực kiến tạo không gian sáng tạo, phát triển du lịch bền vững hay xây dựng thương hiệu đô thị. Các mô hình tiêu biểu được giới thiệu gồm tuyến đi bộ di sản, đánh giá tác động nguồn lực văn hóa cộng đồng người Hoa ở Quận 5, hay khả năng tái sử dụng thích ứng không gian di sản trong phát triển kinh tế sáng tạo.

Phần tổng hợp sau cùng tại hai tiểu ban cho thấy sự thống nhất trong quan điểm: phát triển đô thị sáng tạo dựa trên di sản cần được đặt trong chiến lược liên ngành, kết hợp quy hoạch - kiến trúc - văn hóa - công nghệ, đồng thời đòi hỏi sự tham gia của cộng đồng địa phương. Những xu hướng như hành lang di sản - sáng tạo, chuyển đổi số trong bảo tồn hay tái sử dụng thích ứng di sản được coi là những hướng đi phù hợp cho đô thị Việt Nam trong giai đoạn mới.

Hội thảo khép lại lúc 17g30 với tinh thần học thuật hứng khởi và nhiều định hướng nghiên cứu mới. Ban Tổ chức cho biết sẽ tiếp tục mở rộng hợp tác và xây dựng các chuỗi hội thảo chuyên đề nhằm lan tỏa tri thức, thúc đẩy sự phát triển của khoa học đô thị và lĩnh vực di sản văn hóa trong thời gian tới.

Hội thảo năm nay quy tụ gần 60 khách mời và báo cáo viên đến từ nhiều trường đại học, viện nghiên cứu và cơ quan chuyên môn như Trường ĐH KHXH&NV, Trường ĐH Kiến trúc TP.HCM, Trường ĐH Bách Khoa TP.HCM, Viện Nghiên cứu Phát triển TP.HCM, Học viện Chính trị Khu vực II, Quỹ Học bổng Huỳnh Tấn Phát và Sở Xây dựng TP.HCM. Sự hiện diện của gần 200 sinh viên các khóa của khoa Đô thị học cũng mang lại không khí trao đổi sôi nổi, với nhiều câu hỏi và góc nhìn mới từ thế hệ trẻ. Thông qua diễn đàn “Di sản văn hóa địa phương - Động lực phát triển không gian đô thị sáng tạo”, Khoa Đô thị học kỳ vọng tiếp tục mở rộng các hướng nghiên cứu về bảo tồn di sản và phát triển đô thị bền vững, đồng thời tăng cường kết nối giữa giới học thuật, cơ quan quản lý và cộng đồng. Đây được xem là nền tảng quan trọng để hình thành những giải pháp khả thi, góp phần định hình tương lai đô thị Việt Nam.

Một số hình ảnh không khí trao đổi sôi nổi và cởi mở của hội thảo:

Thực hiện: MEC – Trọng Nghĩa