WALS 2025: TÁI ĐỊNH NGHĨA GIỚI VÀ THỊ HIẾU - GÓC NHÌN TỪ TẦNG LỚP TRUNG LƯU VIỆT NAM
TP. HỒ CHÍ MINH – Tối ngày 08/12/2025, trong khuôn khổ Diễn đàn Nhân học Mùa đông (WALS 2025), buổi tọa đàm thứ 5 với chủ đề "Tái xem xét các thể chế giới, giai cấp và thị hiếu trong xã hội Việt Nam đương đại" đã diễn ra tại phòng C.105, cơ sở Đinh Tiên Hoàng. Diễn giả chính của buổi thảo luận là PGS. TS. Catherine Earl (Đại học RMIT Việt Nam).
Bước chuyển mình từ vĩ mô đến vi mô
Mở đầu buổi tọa đàm, PGS. TS. Catherine Earl nhận định xã hội Việt Nam đã có những bước chuyển mình mạnh mẽ từ cuối thế kỷ XX thông qua công nghiệp hóa và đô thị hóa. Sự trỗi dậy của tầng lớp trung lưu mới — những người có học thức, giàu có và sức mua cao — đã hình thành nên những thị hiếu toàn cầu hóa và văn hóa phức tạp.
Tuy nhiên, bà lưu ý rằng trong khi các chỉ số vĩ mô thay đổi nhanh chóng, các nghiên cứu ở cấp độ vi mô lại cho thấy sự chuyển biến về tư duy và lối sống có phần chậm rãi và chiều sâu riêng biệt, đặc biệt là tại khu vực miền Nam Việt Nam.
Từ “Bình đẳng” đến “Công bằng” và Quyền tự chủ
Đi sâu vào lý thuyết, PGS. TS. Catherine Earl đã chỉ ra những hạn chế của các lý thuyết kinh điển như của Bourdieu khi quá tập trung vào tính nam trị. Bà đưa ra quan điểm đáng chú ý về sự khác biệt giữa Bình đẳng giới (Equality) và Công bằng giới (Equity). Theo bà, "công bằng" quan trọng hơn vì nó dựa trên nhu cầu thực tế của mỗi cá nhân thay vì sự "cào bằng" máy móc.
Bà cũng thảo luận về khái niệm “Đa độc tuyến đời người” (Heterochrononormativity), thừa nhận rằng cuộc đời không chỉ tuân theo một khuôn mẫu thời gian duy nhất (sinh con, kết hôn đúng tuổi). Thực tế hiện nay, nhiều người trẻ đang trì hoãn việc lập gia đình, trực tiếp thách thức các diễn ngôn bảo thủ về vai trò của phụ nữ.
Buổi tọa đàm trở nên sôi nổi với phần thảo luận về sự tương đồng và khác biệt giữa lao động di cư Việt Nam và Philippines, cũng như tính đồng nhất của tầng lớp trung lưu tại các quốc gia Đông Nam Á như Malaysia.
Sự kiện kết thúc lúc 21:00 cùng ngày sau phần tổng kết của TS. Trương Thị Thu Hằng, Trưởng ngành Nhân học. Buổi tọa đàm đã mở ra những góc nhìn mới mẻ, thôi thúc các nhà nghiên cứu trẻ can thiệp vào các lý thuyết phương Tây bằng chính kinh nghiệm sống thực tế tại Việt Nam.
(Ngành Nhân học)
