WALS 2025: XÓA BỎ ĐỊNH KIẾN VỀ CÔNG NGHỆ VÀ NGƯỜI LỚN TUỔI TRONG CHĂM SÓC SỨC KHỎE
TP. HỒ CHÍ MINH – Sáng ngày 13/12/2025, tại phòng D.509 (cơ sở Đinh Tiên Hoàng), Diễn đàn Nhân học Mùa đông (WALS 2025) tiếp tục buổi tọa đàm thứ 6 với chủ đề: “Người lớn tuổi, công nghệ và tiếp cận thông tin trong chăm sóc sức khỏe”. Diễn giả chính của chương trình là GS. TS. Mark Felix đến từ Đại học Mahidol, Thái Lan.
Khoảng cách giữa giả định và thực tế
Dựa trên nghiên cứu thực địa tại cộng đồng Khlong Mahasawat (Thái Lan), GS. TS. Mark Felix đã đưa ra những lát cắt bất ngờ về mối quan hệ giữa người lớn tuổi và công nghệ. Trái với các báo cáo vĩ mô về tỷ lệ phủ sóng Internet cao, thực tế cho thấy "người lớn tuổi" (thuật ngữ older adult được diễn giả khuyến khích sử dụng thay cho elderly) gặp nhiều rào cản khi tiếp cận công nghệ y tế.
Diễn giả chỉ ra rằng, với thu nhập cố định, việc cập nhật thiết bị điện tử liên tục là điều quá xa xỉ đối với họ. "Người lớn tuổi không muốn trò chuyện với máy móc; họ khao khát sự tương tác giữa người với người, như với bác sĩ hay tình nguyện viên," GS. TS. Mark Felix nhấn mạnh. Sự hoài nghi về hiệu quả của công nghệ đối với sức khỏe cá nhân cũng là lý do khiến nhóm đối tượng này ít mặn mà với các ứng dụng số.
Bài học về phương pháp và đạo đức nghiên cứu
Một điểm nhấn quan trọng của buổi tọa đàm là sự thẳng thắn của diễn giả khi thừa nhận những "giả định sai bét" trong nghiên cứu khoa học. Dù các dữ liệu trước đó cho thấy 97% người dân biết chữ, nhưng thực tế thực địa lại chứng minh họ không thuần thục công nghệ như kỳ vọng.
Từ đó, ông chia sẻ những kỹ năng then chốt trong nhân học bao gồm:
- Xây dựng niềm tin: Thiết lập mối quan hệ sâu sắc với cộng đồng là chìa khóa để thu thập dữ liệu chân thực.
- Sự kiên nhẫn: Không được nóng vội, cần dành thời gian tham gia vào các hoạt động cộng đồng để phá vỡ rào cản về trang phục hay vị thế xã hội.
- Độc lập tri thức: Khuyên các nhà nghiên cứu trẻ cần kỉ luật, không quá phụ thuộc vào AI và luôn đặt câu hỏi về đóng góp của nghiên cứu cho xã hội.
Buổi tọa đàm kết thúc sau phần thảo luận sôi nổi về cách thức thâm nhập cộng đồng và xử lý từ chối trong nghiên cứu thực địa. Những chia sẻ của GS. TS. Mark Felix không chỉ mang giá trị học thuật mà còn gợi mở hướng tiếp cận nhân văn hơn trong việc chăm sóc sức khỏe người cao tuổi thời đại số.
(Ngành Nhân học)
