[GÓC VĂN HÓA] TẾT ĐOAN NGỌ: VIỆT NAM - HÀN QUỐC CÓ GÌ GIỐNG VÀ KHÁC?

Hôm nay là mùng 5 tháng 5 âm lịch rồi! Các bạn học viên của Học viện sáng nay đã ăn cơm rượu nếp, ăn bánh ú tro để "diệt sâu bọ" chưa?

Cùng là ngày Tết Đoan Ngọ, nhưng bạn có biết người Việt Nam và người Hàn Quốc lại có những tư duy và cách ứng xử văn hóa hoàn toàn khác biệt trong ngày này không? Cùng Học viện bóc tách sự thú vị này nhé!

 

🔆 Đoan Ngọ là gì? 

Đoan nghĩa là mở đầu, đầu

Ngọ nghĩa là buổi trưa (giờ Ngọ từ 11h đến 13h)

-> Đoan Ngọ chính là mở đầu buổi trưa, lúc dương khí mạnh nhất trong ngày

🔆 Nguồn gốc từ hệ thống lịch phương Đông ☯️

Dù phát triển theo hướng khác nhau, gốc rễ của Tết Đoan Ngọ ở các quốc gia là hệ thống tư duy âm - dương trong lịch phương Đông. 

Dù phát triển theo hướng khác nhau, điểm chung gốc rễ của Tết Đoan Ngọ ở các quốc gia phương Đông là hệ thống tư duy âm - dương. Đây là thời điểm dương khí đạt cực điểm, thời tiết chuyển sang nóng ẩm mạnh khiến dịch bệnh dễ phát sinh. Vì thế, các nghi lễ cổ xưa ra đời nhằm mục đích phòng chống dịch bệnh và bảo vệ sức khỏe. Tuy nhiên, mỗi nước lại rẽ sang một hướng đi riêng cực kỳ độc đáo:

- Tại Việt Nam: Y học dân gian và "Ẩm thực phòng bệnh"

Vì đây là thời điểm không khí nóng ẩm dễ phát sinh các loại bệnh nên người Việt có cách ứng xử văn hóa thiên về phòng bệnh qua con đường ăn uống dân gian.

Vào buổi sáng mùng 5/5, người Việt thường ăn cơm rượu nếp, trái cây chua (mận, vải, đào,....), và bánh ú tro vì theo kinh nghiệm dân gian cho rằng những thực phẩm này sẽ giúp "diệt ký sinh trùng" và thanh lọc cơ thể. Ở một số địa phương có thể sẽ có tục đi hái lá thuốc, hoặc tắm nước lá thơm vào giờ Ngọ để cầu sức khỏe.  

- Tại Hàn Quốc: Lễ hội Dano, "Nghi lễ cơ thể" và phong tục "quạt Đoan Ngọ" độc đáo 

Trái ngược với yếu tố sức khỏe dân gian ở Việt Nam, lễ Dano (Đoan Ngọ) ở Hàn Quốc lại gắn nhiều hơn với hình ảnh hòa hợp giữa tự nhiên, thân thể và việc cầu may mắn một mùa vụ bội thu. 

Vào ngày này, các cô gái Hàn Quốc thường gội đầu bằng nước đun từ cây xương bồ (창포) với quan niệm là hương của câu xương bồ sẽ xua đuổi được ác quỷ và những điều xui xẻo cũng như cầu mong những điều may mắn và cuộc sống trường thọ không bệnh tật. Các cô gái cũng tin rằng nếu gội đầu bằng cây xương bồ thì tóc sẽ suôn mượt, óng ả và tóc không bị rụng. 

 

Sau khi gội đầu xong, các cô gái thường cài trâm làm bằng rễ của cây xương bồ. Họ bôi một lớp phấn hồng lên cây trâm cũng để cầu mong trường thọ và hạnh phúc. Các chàng trai thì thường sẽ vắt rễ cây xương bồ trong đai quần hoặc uống rượu ngâm từ cây xương bồ.

 

Ngoài ra, vào ngày này, người Hàn cũng tổ chức ngày lễ Dano để cầu mong một năm nhiều may mắn, mùa màng bội thu. Hai trò chơi dân gian nổi bật trong dịp này chính là trò chơi xích đu (그네뛰기) (nữ chơi) và trò đấu vật (씨름) (nam chơi). 

  Thông tin siêu thú vị về "Đoan Ngọ Phiến" (단오선) & Văn hóa "Hạ Phiến Đông Lịch" (하선동력)

Tết Đoan Ngọ không chỉ là dịp để cầu mong sức khỏe, may mắn mà đối với giới quan lại Hàn Quốc thời Joseon lại xem đây là dịp trao đổi những chiếc quạt tinh xảo.

"Tiến Phiến" và "Tứ Phiến": Vào dịp Tết Đoan Ngọ, các vùng nổi tiếng nghề làm quạt sẽ dâng quạt lên cung đình, gọi là Đoan Ngọ Tiến Phiến (단오진선). Sau đó, nhà vua sẽ dùng quạt này ban thưởng cho các đại thần, gọi là Đoan Ngọ Tứ Phiến (단오사선).

Thành ngữ 하선동력 (Hạ Phiến Đông Lịch): Ở Hanyang xưa có câu “Mùa hè ban quạt, mùa đông biếu lịch”. Tức là vào Tết Đoan Ngọ, quan trên sẽ chia quạt cho thuộc hạ; đổi lại vào ngày Đông Chí, thuộc hạ biếu lại lịch năm mới cho cấp trên. Chiếc quạt Đoan Ngọ không chỉ xua tan cái nóng mà còn là sợi dây gắn kết thứ bậc trong xã hội.