Sự thay đổi hệ hình văn học: trường hợp phú Nôm Phật giáo dòng Trúc Lâm Yên Tử

Bài viết nghiên cứu sự thay đổi hệ hình văn học Trung đại Việt Nam qua những kiểu bứng trồng về ngôn ngữ nghệ thuật, thể loại văn học, và chức năng của thể loại qua trường hợp phú Nôm Phật giáo. Tư liệu khảo sát bao gồm bốn bài phú Nôm của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử từ thời Trần đến thời Lê. Kết quả nghiên cứu cho thấy tư tưởng nhất quán của ý niệm nghệ thuật Thiền là nền tảng thống nhất cho mọi sự thay đổi hệ hình. Mặt khác, sự bứng trồng thể loại, và quá trình nhập hệ chức năng thể loại, ngôn ngữ biểu đạt, hệ thống hình tượng, mỹ cảm nghệ thuật (qua các công án thiền, ngôn ngữ thiền,…) là những minh chứng rõ rệt cho quá trình thay đổi hệ hình văn học.

Từ khóa: phú, hệ hình, công án, liên văn bản, chức năng thể loại, văn bản văn hóa.

Trần Trọng Dương

[Nguồn bài viết: Trần Trọng Dương. 2016. "Sự thay đổi hệ hình văn học: trường hợp phú Nôm Phật giáo dòng Trúc Lâm Yên Tử". Nghiên cứu và Phát triển. Số 1/2016. tr.3-22]