Hội thảo Quốc tế Khoa học xã hội và Nhân văn 2021: Các tham luận Ngôn ngữ học thu hút sự quan tâm của người tham dự

Ngày 09/9/2021, tại Hội thảo Quốc tế Khoa học Xã hội và Nhân văn 2021, các tham luận thuộc lĩnh vực Ngôn ngữ học đã được báo cáo ở 02 tiểu ban: Tiểu ban 6: Ngôn ngữ học và Tiểu ban 1: Linguistics/English Linguistics and Literature.

Hình 1. TS. Ngô Thị Phương Lan – Hiệu trưởng Nhà trường phát biểu khai mạc Hội thảo

Phát biểu tại Tiểu ban Ngôn ngữ học, TS. Huỳnh Thị Hồng Hạnh – Trưởng Khoa Ngôn ngữ học – Chủ trì Tiểu ban Ngôn ngữ học cho biết Tiểu ban có 06 tham luận trình bày kết quả nghiên cứu về ngôn ngữ dân tộc thiểu số, liên văn bản, phân tích diễn ngôn, tình thái trong ngôn ngữ và vấn đề thụ đắc ngôn ngữ trong hoạt động dạy học, thu hút được sự quan tâm của nhiều giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh trong và ngoài Trường.

Các tham luận về ngôn ngữ dân tộc thiểu số tập trung vào việc khảo sát một số nhóm từ cụ thể để làm rõ mối liên hệ ngôn ngữ, văn hóa và tư duy dân tộc như: Đại từ nhân xưng số ít tiếng Êđê (đối chiếu đại từ nhân xưng số ít tiếng Jrai)” (của HVCH Ynei Rha Lan & HVCH Nguyễn IPA) và Đặc trưng văn hóa và tư duy của người Ê Đê thông qua trường từ vựng chỉ tên gọi thực vật) (của ThS. Võ Tuấn Vũ và HVCH Trần Thị Huyền Trân). Đây là các đề tài được thực hiện công phu và có ý nghĩa trong nghiên cứu ngôn ngữ - văn hóa các dân tộc thiểu số. 

Hình 2. Báo cáo tham luận “Đại từ nhân xưng số ít tiếng Êđê (đối chiếu đại từ nhân xưng số ít tiếng Jrai)” của nhóm tác giả HVCH. Ynei Rha Lan & HVCH. Nguyễn IPA

Hình 3. Báo cáo tham luận “Đặc điểm văn hóa và tư duy của người Ê Đê thông qua trường từ vựng chỉ tên gọi thực vật” của nhóm tác giả ThS. Võ Tuấn Vũ & HVCH. Trần Ngọc Huyền Trân

Tham luận về tính liên văn bản trong diễn ngôn trào phúng từ góc nhìn phân tích diễn ngôn từ hướng tiếp cận ngôn ngữ học xã hội tương tác, hướng đến mục đích làm rõ khả năng tiếp nhận, sự tương tác của người đọc với tác giả và diễn ngôn.

Hình 4. Báo cáo tham luận “Một số hình thức liên văn bản trong diễn ngôn trào phúng (trên cứ liệu khảo sát tiểu phẩm Hoàng Thiếu Phủ)” của tác giả HVCH. Nguyễn Thị Thanh Bình

Hình 5. Báo cáo tham luận “Đặc tính dụng học của tình thái nhận thức trong diễn ngôn miêu tả của tản văn Việt Nam hiện đại” của nhóm tác giả NCS. Lê Thị Thanh Uyên & TS. Đinh Lư Giang

Các tham luận về giảng dạy ngôn ngữ thể hiện ở 02 đề tài: Đề tài Về nhu cầu sử dụng và định hướng xây dựng Flashcard trong dạy học từ ngữ tiếng Việt cho người nước ngoài (trình độ Sơ cấp)” là của nhóm tác giả NCS. Trần Thị Thúy An, NCS. Nguyễn Thùy Nương và ThS. Võ Tuấn Vũ. Flashcard là phương tiện dùng để gợi nhớ khái niệm, giúp người học tự học ngoại ngữ. Nhóm tác giả không chỉ tập trung vào hướng ứng dụng mà còn hệ thống hóa lý thuyết của Flashcard, mô tả quá trình nhận thức Flashcard, sự ghi nhớ, các cấp độ ghi nhớ, sự liên tưởng; sự phân biệt và phân loại đối tượng tiếp nhận. Đề tài Quan điểm của học sinh về việc dạy và học tiếng Anh tại trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, TP.HCM của NCS. Phạm Ngọc Trường Linh cho thấy việc dạy và học không thể tách rời hoạt động quản lý, lập chương trình, người dạy và người học, yêu cầu của xã hội.

Hình 6. Báo cáo tham luận “Về nhu cầu sử dụng và định hướng xây dựng Flashcard trong dạy học từ ngữ tiếng Việt cho người nước ngoài (trình độ Sơ cấp)” của nhóm tác giả NCS. Trần Thị Thúy An, NCS. Nguyễn Thùy Nương và ThS. Võ Tuấn Vũ

Hình 7. Báo cáo tham luận “Quan điểm của học sinh về việc dạy và học tiếng Anh tại trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai, TP.HCM” của NCS. Phạm Ngọc Trường Linh

Các tham luận thu hút được sự quan tâm đóng góp ý kiến của các nhà nghiên cứu, NCS, HVCH và người tham dự. Các ý kiến góp ý có nhiều ý nghĩa, giúp các tác giả chỉnh sửa hoàn thiện tham luận về cả nội dung và hình thức, tăng sức thuyết phục.

Phát biểu tại Hội thảo, TS.Đinh Lư Giang- Trưởng Bộ môn Ngữ văn Tây Ban Nha, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM chia sẻ phương pháp trình bày báo cáo khoa học đảm bảo súc tích, thuyết phục. Một trong những yêu cầu quan trọng là tác giả tập trung làm rõ phương pháp nghiên cứu và kết quả nghiên cứu.

Hình 8. TS Đinh Lư Giang đóng góp ý kiến cho các tham luận tại Tiểu ban

ThS. Tạ Thành Tấn – giảng viên Khoa Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội đề cập đến tầm quan trọng của việc trình bày tất cả kết quả của nghiên cứu cứu định lượng. Kết quả báo cáo không chỉ có ý nghĩa khi thu được kết quả dương tính, chỉ ra được sự khác biệt mà còn có ý nghĩa ngay cả khi kết quả âm tính.

Đánh giá tổng kết, PGS. TS. Nguyễn Công Đức – thành viên Ban Chủ tọa Hội thảo nhận định: Các đề tài Hội thảo khá đa dạng, từ những vấn đề có tính chất hiện đại, được quan tâm nhiều như giảng dạy ngôn ngữ, đến những vấn đề ít được quan tâm trong thời gian gần đây như nghiên cứu về tiếng dân tộc thiểu số đều có sức thu hút. Bên cạnh các tham luận đề cập đến những vấn đề khá phức tạp, được xem như bước khởi đầu cho những nghiên cứu tiếp theo, hứa hẹn thu được những kết quả nghiên cứu có chất lượng cao, còn có những tham luận về vấn đề dạy tiếng có triển vọng ứng dụng thiết thực, cũng nhận được sự quan tâm, của người tham dự, tạo ra bầu không khí trao đổi học thuật sôi nổi, thú vị.

TS. Nguyễn Hoàng Trung – Phó trưởng Khoa Ngôn ngữ học – Chủ trì phiên 1 và phiên 3 của Tiểu ban 1: Linguistics/English Linguistics and Literature cho biết có tổng cộng 05 tham luận thuộc lĩnh vực Ngôn ngữ học tham gia báo cáo. Các tham luận chủ yếu trình bày kết quả nghiên cứu về ngôn ngữ học đối chiếu, các vấn đề tình thái trong ngôn ngữ, ngôn ngữ học tri nhận, phân tích diễn ngôn,v.v.. Các tham luận Ngôn ngữ học trong Tiểu ban 1 cũng thu hút được sự quan tâm của nhiều giảng viên, học viên cao học, nghiên cứu sinh trong và ngoài Trường.

Tham luận Ngôn ngữ học đầu tiên ở Tiểu ban 1 là tham luận Acontrastive analysis ofmodality in theVietnamese Law on Enterprise and the Singapore Companies Actfrom systemic functional của NCS. Nguyễn Thị Nhật Linh.Tham luận đã hệ thống được các nét nghĩa tình thái của vị từ shall trong tiếng Anh. Kết quả nghiên cứu có thể áp dụng vào việc hiểu và giải thích các văn bản luật, qua đó cho thấy sự khác biệt giữa hai ngôn ngữ Anh và Việt trong cách biểu đạt tình thái. Liên quan đến việc đối chiếu ngôn ngữ, bài viết của NCS. Lê Minh Đạt đã đối chiếu từ “NẮM” trong tiếng Việt với các đơn vị tương đương trong tiếng Anh dựa theo quan điểm của ngôn ngữ học tri nhận.

Hình 9. A contrast betweenthe Vietnamese lexeme“nắm” indicating handactivities and its Englishequivalent ones incognitive linguisticperspective - NCS. Lê Minh Đạt

Các tham luận liên quan đến lý thuyết tri nhận luận, phân tích diễn ngôn trong Hội thảo bước đầu mang lại những đóng góp nhất định có ý nghĩa khoa học và thực tiễn, góp phần minh chứng thêm cho những vấn đề lí luận thuộc về Ngôn ngữ học cũng như các lĩnh vực có liên quan.

Hình 10. The conceptof “bowl” in Vietnamese from a source domainperspective - NCS. Nguyễn Đình Việt

Hình 11. Analysing ideology in Vietnamese criminalprecedents through van Dijk’s discourse analysis - NCS. Phan Tuấn Ly

Bài viết “Language of Love – Marriage in Vietnamese fairly tales” cung cấp một vài gợi ý trong việc phân tích, mô tả các nhóm từ thường được sử dụng để thể hiện tình cảm đôi lứa, tình cảm vợ chồng trong các truyện cổ tích Việt Nam, qua đó minh họa các tính cách văn hóa đặc trưng của người Việt.

Hình 12. Language of love - marriage in Vietnamese fairy tales - NCS. Bùi Thị Phương Lan

Hội thảo quốc tế Khoa học Xã hội và Nhân văn 2021 do Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM chủ trì, Phòng Đối ngoại và Quản lý khoa học, Phòng Sau đại học thực hiện phối hợp cùng với Tổ chức Khoa học & Chuyên gia Việt Nam Toàn cầu (AVSE Global)”; Tạp chí Giáo dục, Bộ Giáo dục và Đào tạo, diễn ra trong 02 ngày 9/9/2021 và 10/9/2021. Hội thảo là sự tiếp nối thành công của các hội thảo khoa học sau đại học từ năm 2017 đến nay, là diễn đàn học thuật giúp HVCH, NCS và các GV, NCV đang học tập và công tác tại Trường có cơ hội trao đổi học thuật và công bố kết quả nghiên cứu khoa học trong nước và quốc tế.

Tham gia Hội thảo năm nay, Khoa Ngôn ngữ học có tổng cộng 18 báo cáo (9 báo cáo sử dụng tiếng Anh, 9 báo cáo sử dụng tiếng Việt).  Sau khi có ý kiến phản biện của chuyên gia và kết quả kiểm tra trùng lặp dữ liệu, Ban tổ chức đã lựa chọn các tham luận đảm bảo yêu cầu để trình bày tại Hội thảo.

KHOA NGÔN NGỮ HỌC