Cạnh tranh Mỹ - Trung: Nhiều cơ hội cho Đông Nam Á

Chiều 17.12.2021, khoa Quan hệ Quốc tế, trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn tổ chức buổi học chuyên đề với nội dung “Chuyển dịch địa chiến lược (cạnh tranh Mỹ - Trung) và lựa chọn của ĐNA/ASEAN”. Chương trình diễn ra dưới hình thức trực tuyến với sự tham gia của đại sứ Phạm Quang Vinh - Nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, nguyên đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Mỹ.

Tại buổi nói chuyện, đại sứ Phạm Quang Vinh đã có những chia sẻ về tác động của sự chuyển dịch địa chiến lược Mỹ - Trung đến các khu vực trên thế giới và thái độ của các quốc gia Đông Nam Á trong tình hình hiện nay.

Những thay đổi trong cạnh tranh Mỹ - Trung

Nhìn chung, tình hình chính trị, an ninh, kinh tế, đời sống xã hội,… của các quốc gia trên thế giới trong năm 2021 chịu tác động trực tiếp của hai yếu tố: dịch bệnh Covid-19 và cạnh tranh Mỹ - Trung. “Do đó, các nước phải điều chỉnh chiến lược phát triển để phù hợp với tình hình mới”. - Đại sứ Phạm Quang Vinh khẳng định. Bên cạnh đó, đại sứ cũng chỉ ra việc cung cấp vắc xin ngừa Covid-19 có ý nghĩa quan trọng đối với vị thế của Mỹ và Trung Quốc trên trường quốc tế: “Trong năm 2021, nước nào kiểm soát được sớm dịch bệnh, khôi phục quản trị toàn cầu và quản trị khu vực sẽ có lợi thế hơn nước còn lại”.

Nói về những biến đổi trong chính sách đối ngoại của hai cường quốc hàng đầu thế giới, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao cho biết: “Cạnh tranh Mỹ - Trung là một bức tranh lớn, diễn ra toàn diện trên nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội”. Theo đó, từ khi lên nắm quyền, tổng thống Joe Biden đã thực hiện nhiều thay đổi trong chiến lược ngoại giao với các quốc gia nhằm giữ vững vị trí số 1 thế giới của Mỹ. Nếu từ những năm 2020 trở về trước, Mỹ thực hiện chính sách ngoại giao theo hướng tăng cường bảo hộ, tẩy chay đa dạng hóa, đa phương hóa thì từ năm 2021, Mỹ thực hiện chủ thuyết “Nước Mỹ trở lại” với những chuyển dịch địa chiến lược quan trọng: tái cam kết trở lại, gia tăng vai trò và hiện diện, thực hiện chính sách đa phương, tham gia vào hệ thống lãnh đạo toàn cầu, tăng đồng minh toàn cầu, chuyển hẳn trọng tâm ưu tiên sang Ấn Độ Dương, Thái Bình Dương,…

Trong quan hệ với Trung Quốc, chính sách ngoại giao của Mỹ cũng có nhiều thay đổi. “Nước Mỹ dần thức tỉnh về thách thức mang tên Trung Quốc, coi đây là thách thức lớn nhất của thế kỷ 21”. - Đại sứ Phạm Quang Vinh cho biết. Từ năm 2021, chính quyền Mỹ không chỉ xem Trung Quốc là đối thủ chiến lược mà sẽ thực hiện chính sách 3 điểm đối với nước này : cạnh tranh khi cần, hợp tác khi có thể, đối thủ khi cần thiết. Nguyên đại sứ đặc mệnh toàn quyền Việt Nam tại Mỹ cũng nhận định: “Về phía Trung Quốc, họ đã bước qua giai đoạn “giấu mình chờ thời” để vươn lên cạnh tranh trực tiếp vị trí số 1 thế giới với Mỹ”. Ngoài ra, đại sứ cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của cuộc Cách mạng 4.0 đối với chiến lược phát triển của các quốc gia hiện nay.

Đại sứ Phạm Quang Vinh khẳng định tầm quan trọng của chiến lược hợp tác đa phương. Ảnh chụp màn hình

Cơ hội cho các nước trong tình hình mới

Từ cuối tháng 8.2021 đến đầu tháng 9.2021, Mỹ đẩy mạnh chiến lược ngoại giao ở khu vực Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. Để góp phần tái lập thế cân bằng có lợi, Mỹ đã thực hiện nhiều chính sách tích cực: thăm hữu nghị các quốc gia, củng cố đồng minh, viện trợ vắc xin, thuốc điều trị Covid-19, đưa ra các sáng kiến về an ninh, kinh tế, thương mại,… “Điều này thể hiện rằng nước Mỹ đã trở lại với vai trò toàn cầu, thực hiện cơ chế đa dạng hóa, đa phương hóa quan hệ quốc tế. Sự trở lại của Mỹ không nhằm kiềm chế các quốc gia trong khu vực này mà là tạo cho họ cơ hội tự do lựa chọn đồng minh”. - Đại sứ Phạm Quang Vinh khẳng định. Trước những động thái của Mỹ, phía Trung Quốc cũng có những thay đổi trong chính sách ngoại giao với khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương theo hướng tích cực tìm kiếm đồng minh, hỗ trợ chống dịch, hợp tác phát triển toàn diện.

Cuộc cạnh tranh trên vũ đài chính trị - ngoại giao của Mỹ và Trung Quốc đặt ra những phức tạp và thách thức cho khu vực: gia tăng nguy cơ chạy đua vũ trang, làm phức tạp hơn tình hình an ninh trên biển,… Đại sứ Phạm Quang Vinh cho biết: “Các nước sẽ phải căn cứ vào lợi ích quốc gia để lựa chọn chiến lược ngoại giao phù hợp”. Theo đại sứ, chính sách ngoại giao phù hợp nhất trong tình hình mới là các nước trong khu vực có thể làm bạn với cả Mỹ và Trung Quốc. Bên cạnh đó, chính phủ các quốc gia cũng có thể mở rộng quan hệ hợp tác với các khu vực khác: châu Âu, Nhật Bản, Úc,… để tận dụng hiệu quả các nguồn lực cho sự phát triển.

Buổi sinh hoạt chuyên đề có sự tham gia của hơn 200 học viên, sinh viên. Ảnh chụp màn hình

Chia sẻ về chính sách ngoại giao hiệu quả cho Việt Nam trong tình hình hiện nay, nguyên Thứ trưởng Bộ Ngoại giao nhấn mạnh: “Bên cạnh những khó khăn, cạnh tranh Mỹ - Trung cũng mang lại cho nước ta nhiều lợi ích: mang lại nhiều sáng kiến kinh tế, gia tăng cơ hội hợp tác với các quốc gia, củng cố cơ sở cho công cuộc bảo vệ chủ quyền biển đảo”. Trước những thay đổi trong quan hệ Mỹ - Trung, đại sứ Phạm Quang Vinh cũng chỉ ra những điểm cần thiết trong chính sách đối ngoại của Việt Nam: Nhất quán, độc lập, tự chủ, đa dạng hóa; Lợi ích quốc gia kết hợp với lợi ích chung, phù hợp luật pháp quốc tế; Nâng cao vị thế, tham gia quốc tế nhưng cần xây dựng các chuẩn mực ứng xử phù hợp trong khu vực. “Sự tái lập cân bằng quyền lực giữa Mỹ và Trung Quốc là cơ hội cho các nước trong khu vực. Các quốc gia cần lựa chọn chính sách ngoại giao phù hợp để nâng cao vị thế, phát triển toàn diện các mặt của đời sống xã hội”. - Đại sứ Phạm Quang Vinh khẳng định.

* Ảnh bìa: trích từ https://dangcongsan.vn/

Nguyên An