Khoa/bộ môn có được đăng tải tài liệu (bản sao) lên hệ thống LMS của Nhà trường để sinh viên tiếp cận hay không?

Phòng TTPC-SHTT trả lời như sau:

a) Trường hợp tài liệu do cá nhân giảng viên biên soạn và tác giả là chủ sở hữu quyền duy nhất đối với tác phẩm

- Tác giả có đủ quyền để được đăng bất kỳ hệ thống nào.

- Nếu thông qua Thư viện Trường thì việc đăng tải tài liệu của Nhà trường là đúng quy định khi tác giả đồng ý bằng văn bản cho việc sử dụng bản sao của tác phẩm.

Lưu ý:

• Nếu có đồng tác giả thì phải có sự đồng ý của các tác giả còn lại.
• Tác giả có cam kết nào khác với các bên có liên quan hay không, ví dụ: Nhà xuất bản, Cơ quan chủ quán, Tạp chí...
• Việc trả tiền nhuận bút, thù lao do thoả thuận của các bên.

b) Trường hợp tài liệu do tập thể khoa/bộ môn biên soạn

Nếu tác phẩm do Trường là chủ sở hữu quyền duy nhất, do Trường giao nhiệm vụ cho tác giả hoặc ký kết hợp đồng với tác giả thì Nhà trường có quyền đăng tải tài liệu, tuy nhiên:

+ Nhà trường và tác giả/đồng tác giả đồng ý bằng văn bản cho việc sử dụng bản sao của tác phẩm.

+ Tài liệu được số hoá và đăng bản điện tử tại Thư viện Trường.

Nếu tác phẩm không phải do Trường là chủ sở hữu quyền mà do tổ chức, cá nhân khác nắm giữ thì phải được sự đồng ý bằng văn bản của tổ chức, cá nhân đó. Việc trả tiền bản quyền do thoả thuận của các bên.

Lưu ý:

• Lợi ích kinh tế của tác giả, chủ sở hữu quyền, đặc biệt là việc sinh viên xem trực tuyến hay được phép tải về.
• Tác giả có cam kết nào khác với các bên có liên quan hay không, ví dụ: Nhà xuất bản, Cơ quan chủ quản, Tạp chí...

c) Trường hợp tài liệu không phải do cá nhân giảng viên, tập thể giảng viên khoa/bộ môn biên soạn

Việc đăng tải tài liệu lên bất kỳ hệ thống nào, toàn bộ hay một phần của tác phẩm cũng đều được xem là hành vi xâm phạm quyền tác giả theo khoản 6 Điều 28 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005, được sửa đổi, bổ sung năm 2009, 2019 (sau đây gọi chung là Luật Sở hữu trí tuệ) nếu như không xin phép, không trả tiền nhuận bút thù lao.

Theo quy định, các trường hợp sử dụng tác phẩm không phải xin phép, không phải trả tiền nhuận bút, thù lao bao gồm:

(i) Tự sao chép một bản nhằm mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy cá nhân.

• Lưu ý: “một bản" ở đây không được hiểu phải là bản sao của toàn bộ tác phẩm, hay cho rằng nếu sao chép với tỷ lệ hợp lý thì hợp pháp. Bởi lẽ, tại khoản 5 Điều 3 Nghị định số 22/2018/NĐ-CP ngày 23/02/2018 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 và Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ năm 2009 về quyền tác giả, quyền liên quan (sau đây gọi tắt là Nghị định số 22/2018/NĐ-CP) hướng dẫn cụ thể: “5. Bản sao của tác phẩm là bản sao chép trực tiếp hoặc gián tiếp một phần hoặc toàn bộ tác phẩm bằng bất kỳ phương tiện hay hình thức nào”. Do đó, dù sao chép toàn bộ hay một phần của tác phẩm ngoài mục đích nghiên cứu khoa học, giảng dạy cá nhân đều phải xin phép và trả tiền nhuận bút, thù lao.

Về nguyên tắc “Fair Use” - sử dụng hợp lý: đây là một trong những giới hạn của luật bản quyền nhằm hướng đến cân bằng lợi ích của người nắm giữ bản quyền và lợi ích của xã hội trong việc phân phối và sử dụng rộng rãi hơn các sản phẩm của lao động sáng tạo bằng cách cho phép việc sử dụng được coi là xâm phạm các tác phẩm đã được bảo hộ nhưng sử dụng ở mức độ hạn chế thì không coi là xâm phạm. Tại một số quốc gia phát triển như Hoa Kỳ, Anh, Nhật Bản... việc sao chép một bản nhằm mục đích học tập được xem là hợp pháp.

Tuy nhiên, theo pháp Luật sở hữu trí tuệ Việt Nam hiện nay thì sử dụng vào mục đích học tập được xem là hành vi xâm phạm quyền tác giả.

(ii) Sao chép tác phẩm được lưu trữ trong Thư viện với mục đích nghiên cứu.

Khoản 2 Điều 22 Nghị định số 22/2018/NĐ-CP: “Sao chép tác phẩm để lưu trữ trong thư viện với mục đích nghiên cứu quy định tại điểm đ khoản 1 Điều 25 của Luật sở hữu trí tuệ là việc sao chép không quá một bản. Thư viện không được sao chép và phân phối bản sao tác phẩm tới công chúng, kể cả bản sao kỹ thuật số”.

Như vậy, Thư viện muốn đăng tải bản sao của tác phẩm (một phần hay toàn bộ) để người học, giảng viên tiếp cận (đọc trực tuyến) thì vẫn phải xin phép tác giả và chủ sở hữu quyền.

Đề xuất của Phòng TTPC-SHTT:

Các khoa/bộ môn, giảng viên không chủ động đăng tải tài liệu lên hệ thống LMS nếu như không thuộc vào trường hợp tại điểm a nói trên, mà chủ động tìm kiếm trên nguồn cơ sở dữ liệu nội sinh của Thư viện Trường đã có tài liệu đó hay chưa. Bên cạnh nguồn cơ sở dữ liệu nội sinh của Thư viện Trường hiện nay thì giảng viên, sinh viên đều có thế tiếp cận trong hệ thống cơ sở dữ liệu của Đại học Quốc gia TP.Hồ Chí Minh và các trường thành viên.

Trường hợp, nguồn cơ sở dữ liệu chưa đáp ứng được tài liệu (kế cả loại tài liệu tương tự), các đơn vị đề xuất Thư viện Trường mua bản điện tử để phục vụ cho công tác đào tạo.

Hiện nay, một số Thư viện áp dụng các biện pháp như sau:

Thư viện Trường ĐH Luật TP.Hồ Chí Minh: đăng ký mua sách Online và chuyển phát theo đường bưu diện hoặc nhận trực tiếp.

Thư viện Trường ĐH Kinh tế - Luật, ĐHQG-HCM:

+ Sách thuộc quyền sở hữu của Trường: Thư viện số hoá và đăng tải, sinh viên được truy cập miễn phí (xem bằng tài khoản, không được phép tải về).

+ Sách/tài liệu không thuộc quyền sở hữu của Trường: (i) những chương trình học bằng tiếng Anh thì Trường đã mua toàn bộ code và cung cấp cho sinh viên (sinh viên được cung cấp 01 bản do đã tính vào học phí); (ii) đặt mua bản điện tử (theo yêu cầu của giảng viên) vì không có trong nguồn cơ sở dữ liệu.

Xem văn bản trả lời tại đây

Phòng Thanh tra - Pháp chế - Sở hữu trí tuệ