Một số hoạt động của chính quyền thuộc địa Pháp trong việc quản lý và khai thác quần đảo Hoàng Sa giai đoạn 1884 - 1945

PGS. TS. Lưu Văn Quyết - TS. Nguyễn Thị Ánh Nguyệt

TÓM TẮT

Sau khi ký Hiệp ước Patenôtre với triều đình Huế năm 1884, Pháp đã thiết lập chế độ thuộc địa trêntoàn cõi Việt Nam, cho phép nước Pháp thay mặt Việt Nam trong quan hệ ngoại giao và đảm bảochủ quyền toàn vẹn lãnh thổ của Việt Nam với tư cách là nhà nước bảo hộ. Mục tiêu của bài viết tậptrung làm rõ một số hoạt động của chính quyền thuộc địa Pháp để khẳng định, thực thi và bảo vệchủ quyền đối với quần đảo Hoàng Sa từ năm 1884 đến trước ngày bị Nhật đảo chính (1945). Dựatrên nguồn tài liệu phong phú, bài viết gợi ý rằng trong suốt thời kỳ quản lý thuộc địa Việt Nam,người Pháp chưa bao giờ tuyên bố phủ nhận chủ quyền của nước An Nam ở quần đảo Hoàng Sa.Mặc dù trong giai đoạn đầu, do chưa hiểu hết các vấn đề về quá trình chiếm hữu và thực thi chủquyền biển đảo của Việt Nam, và do lợi ích của nước Pháp nên giới chức thuộc địa chưa thực sựquyết liệt trong việc đấu tranh bảo vệ chủ quyền ở quần đảo Hoàng Sa. Nhưng từ khi Trung Quốcvà Nhật Bản có những hành động đòi hỏi chủ quyền vô lý ở một số đảo trên quần đảo Hoàng Sathì chính quyền thực dân Pháp đã phản đối và tăng cường các hoạt động trên các mặt chính trị,kinh tế, khoa học - kỹ thuật, quân sự, ngoại giao và thường xuyên củng cố vai trò quản lý đối vớiquần đảo này. Các hoạt động của chính quyền thuộc địa Pháp ở quần đảo Hoàng Sa diễn ra liêntục, xuyên suốt và có hệ thống. Xét cho cùng, những hoạt động đó đều nhằm để bảo vệ tối đaquyền lợi của Pháp; tuy nhiên, về mặt khách quan đã góp phần không nhỏ vào việc duy trì, tổ chứcchặt chẽ hơn việc thực thi chủ quyền biển đảo của Việt Nam.

Từ khoá: một số hoạt động, chính quyền thuộc địa Pháp, quản lý và khai thác, quần đảo Hoàng Sa, 1884-1945.

(bài viết được đăng trên Tạp chí Phát triển Khoa học và Công nghệ – Khoa học Xã hội và Nhân văn 2023, 6(4):1826-1838)