Tiềm năng kinh tế của di sản qua góc nhìn của chuyên gia World Bank

Ngày 17/11/2025 tại phòng D405, cơ sở Sài Gòn, TS. Martin Rama, chuyên gia tư vấn của World Bank đã trình bày một diễn thuyết cung cấp góc nhìn hệ thống về cách bảo tồn và khai thác di sản đô thị trong bối cảnh phát triển hiện đại. Mở đầu, ông phân tích phương pháp truyền thống xem di sản như các công trình có giá trị nổi bật được xác định bởi giới chuyên môn và được bảo vệ bằng khung pháp lý cùng nguồn ngân sách công. Cách tiếp cận này, tuy quen thuộc, bộc lộ hạn chế khi áp dụng cho các đô thị lớn đang phát triển nhanh.

TS. Rama chuyển sang luận giải tiếp cận kinh tế, trong đó di sản được định nghĩa rộng hơn như mọi yếu tố tạo nên “cảm thức nơi chốn” và góp phần nâng giá trị đất đai đô thị. Các thành phố giàu bản sắc có khả năng thu hút nhân tài, từ đó gia tăng động lực phát triển. Theo ông, thị trường chứ không chỉ các chuyên gia mới là thực thể đo lường giá trị thật sự của những yếu tố này.

Ông nhấn mạnh rằng bảo tồn chỉ bền vững khi các hiệu ứng lan tỏa giúp gia tăng giá trị tài sản xung quanh đủ để bù đắp chi phí cơ hội của chủ sở hữu. Mô hình chiếm dụng giá trị gia tăng đã được áp dụng tại Hoa Kỳ và Trung Quốc là minh chứng cho tính khả thi của hướng tiếp cận này.

TS. Rama cũng đề cập phương pháp định giá Hedonic như công cụ định lượng giúp đánh giá đóng góp của di sản vào giá trị bất động sản. Từ trường hợp Lò gạch Mang Thít đến đề xuất đưa cầu thang khảm Grand Magasin Charner vào không gian công cộng, ông cho thấy tầm quan trọng của việc đặt di sản vào vị trí có khả năng tạo giá trị lan tỏa mạnh nhất cho toàn đô thị.

Ảnh và bài: Phương Nhi (K50)