Hội thảo khoa học quốc gia “Đối thoại an ninh - chính trị khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương năm 2025 và dự báo”

Ngày 23/01/2026, Khoa Lịch sử và Quan hệ Quốc tế, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia TP. Hồ Chí Minh đã tổ chức thành công Hội thảo Khoa học Quốc gia với chủ đề “Đối thoại An ninh - chính trị Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương năm 2025 và dự báo”. Tham dự hội thảo khoa học có sự góp mặt của Đại diện ban giám hiệu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQG TP. HCM, PGS.TS. Hà Anh Tuấn - Quyền Trưởng Khoa Chính trị Quốc tế và Ngoại giao, Học viện Ngoại giao và GS.TS. Hoàng Khắc Nam - Giảng viên khoa Quốc tế học Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN. 

Ảnh: Giảng viên khoa Lịch sử và Quan hệ Quốc tế chụp hình lưu niệm cùng   các Báo cáo viên. Nguồn: CLB Thời sự IRNews

Phát biểu khai mạc tại hội thảo, Đại diện ban giám hiệu nhà trường khẳng định: “Đây là một diễn đàn khoa học có ý nghĩa quan trọng thể hiện vai trò của nhà trường nói chung và khoa nói riêng trong việc kết nối nghiên cứu học thuật với các vấn đề chiến lược đương đại của khu vực và thế giới.” GS.TS. Hoàng Khắc Nam nhận định trong phát biểu đề dẫn: “Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương là một trong những khu vực phức tạp nhất của thế giới”. Giáo sư nhấn mạnh Việt Nam với vị trí địa chiến lược quan trọng của khu vực, vừa đứng trước nhiều cơ hội để để thúc đẩy phát triển, vừa phải đối mặt với không ít thách thức về an ninh, chủ quyền và cân bằng quan hệ giữa các nước lớn. Trước thực tiễn đó, việc đánh giá và đề xuất các định hướng chính sách phù hợp có ý nghĩa quan trọng nhằm nâng cao năng lực thích ứng và chủ động của Việt Nam.

Ảnh: GS.TS. Hoàng Khắc Nam - Giảng viên khoa Quốc tế học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - ĐHQGHN. Nguồn: CLB Thời sự IRNews

Hội thảo được tổ chức thành hai phiên với bảy bài tham luận do các báo cáo viên trình bày. Phiên thứ nhất tập trung phân tích những vấn đề chung của an ninh - chính trị quốc tế, cùng chiến lược và chính sách đối ngoại của các cường quốc tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đến năm 2025. Phiên thứ hai đi sâu vào làm rõ chiến lược và chính sách đối ngoại của Việt Nam trước những biến động mới của môi trường an ninh – chính trị quốc tế trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương đến năm 2025.

Tại phiên thứ nhất của hội thảo, TS. Hoàng Huệ Anh - Viện Nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương nhận định: “Thế giới đang chứng kiến một quá trình thay đổi mang tính bước ngoặt, trong đó cục diện toàn cầu đang chuyển từ trật tự đơn cực sang trật tự đa cực”. Theo báo cáo viên, khoảng cách quyền lực giữa hai nước Mỹ và Trung Quốc đang dần thu hẹp, trong khi các cường quốc hạng hai như Nga, Anh, Nhật Bản,… có xu hướng bị nới rộng khoảng cách tương đối so với hai quốc gia lớn. Bên cạnh đó, các quốc gia tầm trung mới nổi ngày càng đóng vai trò quan trọng trong việc định hình trật tự thế giới tương lai. Từ những biến chuyển đó, trật tự khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đang được tái cấu trúc theo mô hình mạng lưới đa tầng đan xen. Trong đó, các quốc gia tăng mức độ tự chủ, kết nối với nhau thông qua nhiều cơ chế hợp tác chồng chéo trên các lĩnh vực và cấp độ khác nhau, giúp mở ra không gian chiến lược rộng lớn hơn cho các chủ thể.

Để làm rõ hơn các chiến lược và chính sách của những cường quốc, hội thảo tiếp tục với loạt tham luận chuyên sâu. TS. Vũ Tuấn Anh trình bày bài tham luận với tiêu đề “Truyền thông chiến lược của Hoa Kỳ về khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương: Tự do và rộng mở”, qua đó phân tích cách Hoa Kỳ sử dụng truyền thông để định hình vai trò và tầm ảnh hưởng của mình trong khu vực. Bên cạnh Mỹ, “Chính sách của Ấn Độ tại Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương dưới dưới chính quyền Narendra Modi” cũng là một chủ đề đang thu hút nhiều sự quan tâm. Tham luận về nội dung này được PGS.TS. Võ Xuân Vinh trình bày nhằm làm rõ động lực và định hướng chiến lược của quốc gia Nam Á này. Phiên thảo luận khép lại với báo cáo của PGS.TS. Bùi Hải Đăng về “Chiến lược ‘xoay trục’ sang châu Á của Nga và những tác động đến khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương”, góp phần hoàn thiện bức tranh toàn cảnh về cạnh tranh và điều chỉnh chiến lược của các nước lớn đối với khu vực.

Ảnh: TS. Hoàng Huệ Anh - Viện Nghiên cứu châu Á - Thái Bình Dương.   Nguồn: CLB Thời sự IRNews

Từ những phân tích ở phiên một, tại phiên hai, các nhà khoa học, nhà nghiên cứu đã đưa ra những dự báo cũng như định hướng phát triển của Việt Nam trong tình hình phức tạp ấy. Mở đầu là phần trình bày về “Nghiên cứu hội nhập quốc tế của Việt Nam trong tình hình mới” của GS.TS. Hoàng Khắc Nam, đặt nền tảng lý luận cho các bài tham luận sau. Tiếp nối những luận điểm này, GS.TS. Đỗ Thị Thủy cho rằng Việt Nam đã và đang triển khai đường lối đối ngoại linh hoạt, chủ động, coi ngoại giao là một trong những trụ cột quan trọng của chiến lược phát triển quốc gia. Là quốc gia nằm trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương, Việt Nam thích ứng với mô hình mạng lưới đan xen đa tầng thông qua chiến lược “đa tầng đối tác - đa đối tác”, đan cài lợi ích với các nước trong khu vực, thể hiện rõ qua việc nâng cấp quan hệ hợp tác với 17 quốc gia trong năm 2025. 

Ảnh: PGS. TS Đỗ Thị Thủy - Học viện Ngoại giao

Trên cơ sở đó, TS. Nguyễn Tăng Nghị đã nhấn mạnh vai trò của chiến lược phòng ngừa rủi ro (Hedging) trong bối cảnh khu vực có nhiều biến động phức tạp. Trong đó, đường lối “ngoại giao cây tre” tiếp tục được xác định là định hướng chủ đạo, kết hợp hài hòa giữa hội nhập quốc tế sâu rộng và gìn giữ bản sắc, giá trị truyền thống dân tộc. Trong bối cảnh cạnh tranh Mỹ – Trung ngày càng leo thang và xu hướng phân tuyến trở nên nhạy cảm , Việt Nam vẫn kiên trì theo đuổi đường lối đối ngoại trung lập, hòa hiếu và hợp tác với cả hai nước lớn. Các báo cáo viên đồng thời dự báo rằng nếu cạnh tranh Mỹ – Trung leo thang đến mức cực điểm, Việt Nam có thể sẽ đứng trước sức ép phải lựa chọn, qua đó đặt ra những vấn đề nghiên cứu tiếp theo cho các hội thảo trong thời gian tới.

Ảnh: TS. Nguyễn Tăng Nghị, Trưởng khoa Lịch sử và Quan hệ Quốc tế phát biểu tổng kết và bế mạc. Nguồn: CLB Thời sự IRNews

Với các tham luận được trình bày, Hội thảo khoa học quốc gia “Đối thoại An ninh - chính trị Khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương năm 2025 và dự báo” đã góp phần cung cấp cái nhìn hệ thống về những chuyển động an ninh - chính trị của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương trong năm 2025, đồng thời dự báo các kịch bản có thể diễn ra trong thời gian tới. Các phân tích cũng làm rõ những tác động tiềm tàng đối với quá trình hoạch định và xây dựng chính sách đối ngoại của Việt Nam trong bối cảnh Đại hội XIV đang diễn ra. Hội thảo không chỉ tiếp cận các vấn đề an ninh - chính trị khu vực dưới góc độ học thuật, mà còn đóng vai trò là cầu nối giữa lý luận và thực tiễn trong nghiên cứu và tham vấn chính sách đối ngoại của Việt Nam.