PHÁT BIỂU CHÀO ĐÓN TÂN SINH VIÊN KHOA ĐÔNG PHƯƠNG HỌC

Kính thưa quý vị đại biểu,

Kính thưa quý Tổng Lãnh sự, đại diện các cơ quan ngoại giao, các tổ chức, doanh nghiệp và đơn vị đồng hành,

Kính thưa quý thầy cô, quý phụ huynh,

Mến chào các em tân sinh viên Khoa Đông phương học,

Hôm nay là một ngày rất đặc biệt đối với Khoa Đông phương học, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM, bởi Khoa chính thức chào đón một thế hệ sinh viên mới bước vào ngôi nhà chung mang tên Đông phương học.

Thay mặt lãnh đạo Khoa, tôi nhiệt liệt chúc mừng và chào đón các em tân sinh viên ngành Đông phương học và ngành Nhật Bản học, ở cả chương trình chuẩn và chương trình chuẩn quốc tế.

Từ hôm nay, các em chính thức là sinh viên của Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM. Đó là một niềm vui, một niềm tự hào, nhưng đồng thời cũng là khởi đầu của một hành trình mới.

Đại học không chỉ là nơi chúng ta tích lũy kiến thức để có một tấm bằng. Đây còn là nơi các em học cách tư duy độc lập, học cách thích nghi, chịu trách nhiệm với lựa chọn của mình và từng bước trả lời hai câu hỏi:

Mình muốn trở thành người như thế nào?
Và mình có thể đóng góp gì cho xã hội?

Đối với sinh viên Đông phương học, hành trình ấy còn có một ý nghĩa rất đặc biệt.

Các em sẽ học về những quốc gia, khu vực, ngôn ngữ và nền văn hóa khác nhau. Nhưng cuối cùng, điều quan trọng nhất vẫn là học để hiểu con người.

Tôi rất tâm đắc với một ý trong Binh pháp Tôn Tử:
“Biết người, biết ta, trăm trận không nguy.”

Đó cũng chính là tinh thần của Đông phương học.

Chúng ta học về một đất nước không chỉ để biết đất nước ấy có gì, mà để hiểu con người ở đó suy nghĩ như thế nào, xã hội vận hành ra sao, văn hóa ảnh hưởng đến hành vi như thế nào; từ đó hiểu rõ hơn vị trí của Việt Nam và tìm ra những cách thức kết nối Việt Nam với khu vực và thế giới.

Vì vậy, sự hiện diện hôm nay của quý Tổng Lãnh sự và đại diện các cơ quan ngoại giao của Ấn Độ, Trung Quốc, Indonesia, Thái Lan, Úc, Li-băng, cùng các tổ chức, doanh nghiệp, hiệp hội, trường đại học và các đơn vị đối tác có ý nghĩa rất đặc biệt.

Thay mặt Khoa Đông phương học, tôi xin trân trọng cảm ơn quý vị đã đến chung vui và trong nhiều năm qua đã đồng hành với Khoa trong đào tạo, học thuật, học bổng, giao lưu văn hóa, thực tập, kết nối doanh nghiệp và trao đổi quốc tế.

Các em tân sinh viên thân mến,

Đến thời điểm hôm nay, các em đã đăng ký và được bố trí vào các chuyên ngành của Khoa.

Tôi biết rằng có những em đang rất vui vì được vào đúng chuyên ngành mình mong muốn.

Nhưng cũng có thể có những em đang hơi hụt hẫng, bởi chuyên ngành mình được bố trí chưa phải là nguyện vọng đầu tiên.

Với những em đó, hôm nay tôi đặc biệt muốn nói một điều:

Đừng vội nghĩ rằng mình đã đi nhầm đường chỉ vì điểm khởi đầu chưa giống với điều mình từng hình dung.

Một chuyên ngành không quyết định toàn bộ tương lai của các em.

Điều quan trọng hơn rất nhiều là: trong bốn năm tới, các em sẽ làm gì với chuyên ngành mình đang có.

Nhật Bản học, Trung Quốc học, Ấn Độ học, Thái Lan học, Indonesia học, Úc học, Ả Rập học… mỗi chuyên ngành đưa các em bước vào một không gian văn hóa, xã hội và thị trường lao động khác nhau.

Có những chuyên ngành đông sinh viên vì đã được xã hội biết đến nhiều.

Có những chuyên ngành cơ hội nghề nghiệp nhìn thấy ngay trước mắt.

Nhưng cũng có những lĩnh vực hiện nay ít người theo học hơn, trong khi nguồn nhân lực vừa có ngoại ngữ, vừa hiểu sâu về một quốc gia và một khu vực lại rất khan hiếm.

Ít người học không có nghĩa là ít cơ hội.
Và đông người lựa chọn cũng không tự động bảo đảm thành công.

Tôi muốn kể với các em một câu chuyện rất cá nhân.

Năm 1991, khi tôi lựa chọn học Đông Nam Á học, Việt Nam thậm chí còn chưa gia nhập ASEAN. Phải đến năm 1995, Việt Nam mới chính thức trở thành thành viên ASEAN.

Khóa chúng tôi là khóa đầu tiên của Việt Nam đào tạo cử nhân về khu vực học.

Khi ấy, rất nhiều người hỏi:

“Học Đông Nam Á học là học gì?”

“Ra trường rồi sẽ làm gì?”

Nhưng tôi vẫn học.

Bởi khi đó tôi nghĩ rất đơn giản: “Bán anh em xa, mua láng giềng gần.”

Muốn hội nhập với thế giới thì trước hết phải hiểu khu vực mình đang sống, hiểu những người đang sống bên cạnh mình.

Hơn ba mươi năm sau nhìn lại, khi ASEAN trở thành một trong những không gian hợp tác quan trọng nhất của Việt Nam, tôi càng tin rằng:

Giá trị của một ngành học không phải lúc nào cũng có thể nhìn thấy ngay ở thời điểm chúng ta bắt đầu.

Gần đây, tôi lại nhận được email của em Hoàng Hoa Minh, cựu sinh viên Ả Rập học khóa 2012–2016. Hiện Minh đang công tác tại Hà Nội cho một cơ quan ngoại giao. Em chia sẻ rằng những kiến thức và kỹ năng được học tại Khoa đến nay vẫn rất hữu ích cho công việc.

Tôi kể hai câu chuyện này không phải để nói rằng các em nên học Đông Nam Á học hay Ả Rập học.

Tôi muốn nói một điều khác:

Một chuyên ngành chỉ thực sự trở thành “ngành tốt” khi người học biến nó thành năng lực của chính mình.

Có thể hôm nay chuyên ngành ấy chưa phải lựa chọn đầu tiên của em.

Nhưng biết đâu bốn năm nữa, chính ngôn ngữ các em đang học, đất nước các em đang nghiên cứu, một thầy cô các em gặp, một chuyến đi trao đổi hay một cơ hội thực tập lại đưa các em đến một con đường mà hôm nay các em chưa thể hình dung.

Vì vậy, thay vì hỏi:

“Tại sao mình không được vào chuyên ngành mình mong muốn?”

Tôi mong các em thử đặt một câu hỏi khác:

“Với chuyên ngành mình đang có, mình có thể làm cho bản thân trở nên khác biệt như thế nào?”

Đó là một câu hỏi tích cực hơn và cũng là câu hỏi mà chính các em có quyền trả lời bằng bốn năm sắp tới.

Các em hãy học thật tốt ngoại ngữ.

Hãy hiểu thật sâu quốc gia và khu vực mình nghiên cứu.

Hãy tham gia nghiên cứu khoa học, các hoạt động văn hóa, học thuật, thực tập và trao đổi quốc tế.

Hãy trò chuyện với thầy cô, các anh chị khóa trên và cựu sinh viên.

Hãy bước ra khỏi lớp học, tham dự các chương trình của Tổng Lãnh sự quán, doanh nghiệp và các đối tác của Khoa.

Bởi đôi khi, một cuộc gặp gỡ, một chuyến đi, một giờ học hay một người thầy có thể làm thay đổi cách chúng ta nhìn về con đường của chính mình.

Các em cũng đang bước vào đại học trong một thời đại rất đặc biệt – thời đại của AI.

AI có thể dịch rất nhanh, tìm kiếm rất nhanh và tổng hợp thông tin rất nhanh.

Vậy sinh viên Đông phương học sẽ tạo lợi thế cho mình bằng điều gì?

Theo tôi, đó là khả năng hiểu bối cảnh, hiểu văn hóa và hiểu con người.

Máy móc có thể dịch được một câu, nhưng chưa chắc hiểu lúc nào nên nói câu ấy, nói với ai và trong bối cảnh văn hóa nào.

AI có thể cung cấp rất nhiều thông tin về một đất nước, nhưng xây dựng lòng tin giữa hai con người, hai tổ chức hay hai nền văn hóa vẫn cần đến con người.

Vì vậy, tôi mong rằng sau bốn năm, các em không chỉ là những người biết một ngoại ngữ, mà phải trở thành những người hiểu một đất nước, hiểu một khu vực, có năng lực liên văn hóa và có khả năng kết nối Việt Nam với thế giới.

Khoa sẽ cố gắng mở ra cho các em nhiều cơ hội nhất có thể: học thuật, nghiên cứu, học bổng, thực tập, giao lưu quốc tế, ngoại giao nhân dân và kết nối nghề nghiệp.

Ngay trong chương trình hôm nay, các em đã có cơ hội gặp gỡ các vị Tổng Lãnh sự, đại diện các cơ quan ngoại giao, doanh nghiệp, tổ chức và những người đang hoạt động trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

Tôi mong các em đừng xem đây đơn thuần là một lễ chào đón tân sinh viên.

Hãy xem đây là bài học đầu tiên về kết nối.

Bởi giá trị của đời sống đại học không chỉ nằm ở những gì các em học trong lớp, mà còn ở những người các em gặp, những mối quan hệ các em xây dựng và những cơ hội các em biết nắm bắt.

Nhà trường có thể mở cánh cửa.
Thầy cô có thể chỉ đường.
Nhưng người bước đi phải là chính các em.

Nhân dịp này, thay mặt lãnh đạo Khoa Đông phương học, tôi xin chân thành cảm ơn quý phụ huynh và gia đình đã tin tưởng lựa chọn Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, lựa chọn Khoa Đông phương học cho một chặng đường quan trọng của các em.

Chúng tôi hiểu rằng mỗi sinh viên đến đây mang theo một câu chuyện, một hoàn cảnh, một mong muốn khác nhau.

Có em bắt đầu đúng nơi mình mong đợi.

Có em bắt đầu ở một nơi khác với dự định ban đầu.

Nhưng điểm xuất phát không quyết định đích đến.

Điều chúng tôi mong muốn là dù học ở chuyên ngành nào, mỗi sinh viên đều được tôn trọng, được tạo cơ hội và được phát triển tốt nhất khả năng của mình trong ngôi nhà chung Đông phương học.

Và tôi mong các em nhớ rằng: các chuyên ngành có thể khác nhau, ngôn ngữ các em học có thể khác nhau, đất nước các em nghiên cứu có thể khác nhau, nhưng các em đều là sinh viên của Khoa Đông phương học.

Điều quan trọng sau cùng không phải là hôm nay em được xếp vào chuyên ngành nào, mà là bốn năm nữa em trở thành người như thế nào.

Trước khi kết thúc, tôi xin gửi các em năm điều để cùng ghi nhớ trong những năm tháng đại học:

Hãy tò mò để không ngừng học hỏi.

Hãy cởi mở để nhìn thấy cơ hội ở cả những điều mình chưa từng lựa chọn.

Hãy chủ động để biến cơ hội thành năng lực của mình.

Hãy kiên trì để đi đủ xa trước khi kết luận một con đường có phù hợp với mình hay không.

Và hãy tử tế để có thể đi thật xa.

Hôm nay, các em có quyền tự hào vì đã trở thành sinh viên Khoa Đông phương học.

Và tôi mong rằng vài năm nữa, dù làm việc tại Việt Nam hay bất cứ nơi đâu trên thế giới, khi nhìn lại những năm tháng tuổi trẻ của mình, các em vẫn có thể nói với niềm tự hào:

“Tôi đã từng là sinh viên Khoa Đông phương học.”

Chào mừng các em đến với ngôi nhà chung của chúng ta.

Xin trân trọng cảm ơn!

Thank you!
谢谢 – Xièxiè!
ありがとうございます – Arigatō gozaimasu!
Terima kasih!
ขอบคุณค่ะ – Khop khun kha!
شكراً – Shukran!

PGS.TS Phan Thị Hồng Xuân – Ngày 25/9/2026