Từ biệt một đồng nghiệp

Một người anh đồng nghiệp vừa ra đi sau một thời gian dài bệnh nặng, PGS.TS Phạm Đức Mạnh. 

Anh thuộc lớp đàn anh, cùng PGS.TS Bùi Chí Hoàng, PGS.TS Đặng Văn Thắng đã trực tiếp giúp đỡ và làm việc cùng thế hệ kế sau là thế hệ tôi và vài anh bạn nữa. Những năm 1990 người làm công tác khảo cổ ở phía nam nói chung và TP.HCM không nhiều, lại ở những cơ quan khác nhau như Viện KHXH TPHCM (nay là Viện KHXH vùng Nam bộ), Trường ĐH Tổng hợp (nay là ĐHXH&NV), Bảo tàng lịch sử TP... Nhưng không vì thế mà chúng tôi xa cách nhau. Mấy anh em thường xuyên liên hệ với nhau vì công việc khai quật, nghiên cứu, hội thảo. Tính tình khác nhau, mọi người cũng thân sơ khác nhau, nhưng khi có chuyện vui buồn thì hay gọi nhau đi nhậu. Ngồi tào lao một lúc ai cũng tấy nhẹ nhõm hơn ít nhiều...

Anh Phạm Đức Mạnh viết nhiều sách vể KCH, cuốn đầu tiên mà tôi biết là cuốn "Di tích Khảo cổ học Bưng Bạc", Phạm Đức Mạnh, NXB Khoa học Xã hội 1996, Hà Nội. Cuốn sách sau cùng tôi nhận được từ anh tặng là cuốn "Mộ cổ Đồng Nai" - Phạm Đức Mạnh, Nguyễn Hồng Ân, NXB Đồng Nai, 2020. Ngoài ra anh còn nhiều công trình nghiên cứu khác đã in thành sách, cuốn nào cũng dày cộp, vài trăm trang chữ nhỏ, thư mục tham khảo hàng trăm tài liệu... Nhiều thế hệ sinh viên coi sách của anh là những giáo trình bắt buộc phải "đọc đi đọc lại".

PGS.TS Phạm Đức Mạnh cùng với Bộ môn Khảo cổ học

Từ khi tôi chuyển công tác về Viện Nghiên cứu phát triển TP, công việc KCH của tôi cũng ít hơn trước, việc gặp gỡ các đồng nghiệp cũng thưa dần, dù bất cứ công trình mới nào, cuộc khai quật mới nào của các anh, các bạn tôi cũng biết, trong đó có những công trình của anh Phạm Đức Mạnh. Cho đến những nằm gần đây tôi có điều kiện về giảng dạy tại bộ môn KCH, Khoa Lịch sử trường ĐHKHXHNV TPHCM thì thỉnh thoảng gặp anh, vì lúc này anh đã có bệnh. Tổ bộ môn KCH trong những năm anh làm Trưởng bộ môn đã gầy dựng lại được chuyên ngành, bắt đầu có nhiều sinh viên theo học Khảo cổ.

Mới năm ngoái chúng tôi tiễn đưa anh Vũ Quốc Hiền (BTLSQG), nay tiễn đưa anh Mạnh - hai anh cùng thế hệ với nhau. Thôi thì, như dân khảo cổ vẫn tiễn nhau bằng câu chào "bác đi trước nhé!", anh Mạnh lại được gặp các Thầy Trần Quốc Vượng, Diệp Đình Hoa, Hà Văn Tấn - các sư phụ kính quý của chúng tôi.

SG, 5.9.2021
TS. Nguyễn Thị Hậu