Cơ chế lan tỏa giá trị Mỹ qua điện ảnh Hollywood và sự điều chỉnh “bản địa hóa” trong điện ảnh Việt Nam (2000-2024) dưới góc nhìn của quyền lực mềm

Abstract

Amidst the landscape of cultural globalization, Hollywood serves as a pivotal force in the global diffusion of U.S. cultural values. This study investigates the impact of Hollywood on the Vietnamese cinematic sphere between 2000 and 2024. Specifically, it seeks to answer how soft power mechanisms have enabled Hollywood to mold audience tastes and film content in Vietnam, and how this dynamic has subsequently influenced the evolution of Vietnamese cinema. Integrating qualitative methodologies with descriptive statistical analysis, and drawing upon representative cinematic case studies from both the U.S. and Vietnam, this study identifies four core elements constituting the transmission mechanism of American values: (1) evoking empathy; (2) inspiring individual empowerment; (3) facilitating value reconstruction within the Vietnamese cultural context; and (4) minimizing the politicization of content. The findings reveal that Hollywood maintains its dominance through globalized content and distribution networks, while Vietnamese filmmakers simultaneously adopt and adapt these exogenous elements, thereby forging a 'hybrid' cinematic identity. Ultimately, this paper contributes empirical data on the Vietnamese film market over a 24 - year period and proposes a four - element analytical framework as a reference for future research on soft power and cultural localization.

Tóm tắt

Trong bối cảnh toàn cầu hóa văn hóa, Hollywood giữ vai trò trung tâm trong việc lan tỏa giá trị văn hóa Mỹ trên thế giới. Bài viết này nghiên cứu ảnh hưởng của điện ảnh Hollywood tại Việt Nam giai đoạn 2000-2024, trong đó tập trung vào câu hỏi nghiên cứu: ``Cơ chế quyền lực mềm nào đã giúp Hollywood định hình thị hiếu và nội dung điện ảnh tại Việt Nam (2000-2024), và quá trình này ảnh hưởng ra sao đến sự phát triển của điện ảnh Việt Nam?''. Kết hợp phương pháp định tính và phương pháp thống kê mô tả, dựa trên các trường hợp phim điện ảnh tiêu biểu của Mỹ và Việt Nam, bài viết xác định 04 yếu tố hợp thành cơ chế truyền tải giá trị Mỹ: (1) khơi gợi sự đồng cảm; (2) truyền cảm hứng về năng lực tự thân; (3) khả năng tái cấu trúc giá trị trong bối cảnh văn hóa Việt Nam; và (4) hạn chế chính trị hóa nội dung. Kết quả cho thấy, Hollywood duy trì ưu thế nhờ mạng lưới phân phối và nội dung toàn cầu hóa, trong khi các nhà làm phim Việt Nam vừa tiếp nhận vừa điều chỉnh các yếu tố ngoại sinh, hình thành bản sắc điện ảnh ``lai ghép''. Bài viết này đóng góp dữ liệu thực chứng về thị trường điện ảnh Việt Nam qua 24 năm và đề xuất khung phân tích 04 yếu tố như một cơ sở tham chiếu cho các nghiên cứu tiếp theo về vấn đề quyền lực mềm và bản địa hóa văn hóa.