Hướng dẫn người bệnh lấy số, chỉ đường lên phòng khám, đẩy xe lăn, xách thuốc… nghe qua tưởng nhỏ, nhưng đó chính là nhịp sống của những việc sinh viên năm cuối ngành Công tác xã hội, Khoa Công tác xã hội - Nhân học - Xã hội học, đang làm mỗi ngày tại Bệnh viện Y học Cổ truyền TP. HCM trong kỳ thực tập.
Mỗi buổi sáng, nhóm sinh viên tập trung tại bệnh viện, gặp kiểm huấn viên và nhận nhiệm vụ trong ngày. Sau đó, các bạn chia nhau đảm nhận nhiều vị trí: quầy tiếp nhận, quầy thuốc bảo hiểm y tế (BHYT) và các khu vực điều trị. Công việc của các bạn tập trung vào việc hướng dẫn, hỗ trợ bệnh nhân làm thủ tục khám bệnh. Bên cạnh đó, các bạn còn chủ động thăm hỏi, hỗ trợ người bệnh trong việc đi lại hoặc sử dụng các dịch vụ khác của bệnh viện.
Tuy công việc không nặng nề nhưng lại là khâu không thể thiếu giúp cho quy trình khám chữa bệnh của bệnh nhân nhẹ nhàng hơn. Các bạn hướng dẫn người bệnh lấy số, chỉ đường đến phòng khám và giải thích các thủ tục cơ bản để bệnh nhân nhanh chóng được khám bệnh. Giúp bệnh nhân phân biệt quầy thuốc BHYT với quầy thuốc thang, thuốc thành phẩm để không đến nhầm nơi cũng là một phần công việc. Với người lớn tuổi, đi lại khó khăn hoặc có khiếm khuyết, sinh viên chủ động làm thủ tục mượn xe lăn, đẩy xe, xách thuốc và đặt xe giúp. Khi có bệnh nhân thắc mắc về tình trạng sức khỏe hay các thuật ngữ y khoa chuyên sâu, các bạn có thể linh hoạt nhờ sự hỗ trợ từ các nhân viên điều dưỡng để hướng dẫn và giải thích cho bệnh nhân.
Với nhiều bạn, đây là môi trường hoàn toàn mới. Y Hương - sinh viên năm 4 ngành Công tác xã hội (Khoa Công tác xã hội - Nhân học - Xã hội học) đang thực tập tại bệnh viện cho biết, trước đó nhóm chỉ kiến tập tại trường học và xuống địa phương, chưa từng làm việc trực tiếp với người bệnh nên ban đầu khá bỡ ngỡ. Các bạn vừa làm công việc được phân công, vừa chủ động quan sát, học hỏi cách làm việc, vận hành của bộ phận Công tác xã hội tại bệnh viện để tự rút ra kinh nghiệm cho bản thân. Cùng chung nhóm thực tập với Y Hương, bạn Hà Tuyết Minh mô tả đây là nơi "tuyến đầu" đón tiếp người bệnh. Các bạn là những người đầu tiên tiếp cận bệnh nhân, tiếp đón bằng sự đồng cảm và niềm nở nhưng đồng thời cũng giữ đúng ranh giới chuyên môn.
Bệnh nhân đến đây phần lớn là người lớn tuổi, điều trị bệnh mạn tính. Tuy nhiên, khoảng cách thế hệ và tâm lý mệt mỏi của người bệnh không phải là rào cản lớn nhất như nhiều người vẫn nghĩ. Theo Y Hương, chỉ cần kiên nhẫn, nói chậm và rõ ràng, các cụ đều hợp tác. Còn Tuyết Minh nhận thấy các bác lớn tuổi thường rất quý người trẻ, chỉ cần một nụ cười lễ phép và sự lắng nghe là họ mở lòng chia sẻ với mình.
Ngược lại, thử thách thực sự nằm ở việc thích nghi và làm chủ bản thân. Sinh viên Cù Thảo Anh - chung nhóm thực tập tại bệnh viện Y học Cổ truyền, cho biết sinh viên phải giữ bình tĩnh khi người bệnh hoặc người nhà đang lo lắng, đồng thời nắm rõ giới hạn vai trò: việc nào trực tiếp hỗ trợ được, việc nào cần chuyển đến nhân viên phụ trách. Bài toán khó nhất mà các bạn phải đối mặt đó là vừa giữ được sự đồng cảm, vừa giữ sự tỉnh táo và ranh giới chuyên môn để không bị cuốn theo cảm xúc của bệnh nhân.
Công tác xã hội không chỉ mang lại giá trị thực tế cho bệnh nhân mà quan trọng hơn hết là giá trị tinh thần. Thảo Anh chia sẻ rằng bạn nhớ mãi trường hợp hỗ trợ cho một cụ bà đến khám một mình. “Bà nhìn em, hỏi tuổi rồi kể em làm bà nhớ đến đứa cháu ở quê. Em chỉ ngồi nghe bà kể chuyện thêm một lúc, nhưng em nhận ra người bệnh mang đến bệnh viện không chỉ bệnh tật mà còn nỗi lo và cảm giác thiếu người đồng hành.” - Thảo Anh kể lại. Đối với người bệnh, đặc biệt là người lớn tuổi, người neo đơn, hành động hỗ trợ, sẻ chia và chủ động thăm hỏi của các thực tập sinh Công tác xã hội là một “liều thuốc” tinh thần có giá trị, có thể giúp họ thoải mái hơn và giảm bớt sự khó chịu vì căn bệnh trong người.
Công tác xã hội không trực tiếp điều trị như bác sĩ, nhưng giúp người bệnh bớt lo lắng, bớt bỡ ngỡ và đi qua quá trình khám chữa bệnh nhẹ nhàng hơn. Theo Tuyết Minh, nếu y khoa giúp chữa trị những tổn thương về mặt thể xác thì công tác xã hội là điểm tựa chữa lành về mặt tâm lý và xã hội.
Nhờ những trải nghiệm thực tế trong kỳ thực tập, các bạn sinh viên đều thay đổi cách nhìn về nghề. Trước kia, các bạn nghĩ công tác xã hội trong bệnh viện chủ yếu là hướng dẫn giấy tờ hoặc kết nối nguồn lực. Nhưng khi thực tập thực tế, các bạn đã hiểu vai trò ấy rộng và gần gũi hơn nhiều.
