Du lịch biên giới ở Việt Nam: Đặc điểm và định hướng phát triển trong thời kỳ hội nhập quốc tế

Abstract:

Border tourism is a distinctive form of tourism that emerges and develops within national border spaces, where multidimensional interactions in economic, cultural, social, and political spheres take place among neighboring countries. In the context of deepening globalization and regional integration, border tourism not only contributes to the exploitation of tourism potential in border areas but also plays an important role in promoting socio-economic development, enhancing people-to-people exchanges, and strengthening external relations. Vietnam, with its long land borders adjoining China, Laos, and Cambodia, possesses favorable conditions for the development of this type of tourism.

This article clarifies the concept of border tourism, highlights its distinctive features in comparison with other forms of tourism, and identifies the principal factors influencing the formation and development of border tourism in Vietnam. These factors include natural geographical conditions, the spatial characteristics of border areas, political and diplomatic relations, cross-border trade activities, transport infrastructure, and cultural interactions among borderland communities.

Through an analysis of representative cases along the Vietnam–China, Vietnam–Laos, and Vietnam–Cambodia border corridors, the article identifies several salient characteristics of contemporary border tourism in Vietnam, such as its strong transnational nature, close linkages with cross-border trade, the significant role of local border communities, and its dependence on a stable political and diplomatic environment. On this basis, the study proposes several development orientations aimed at effectively harnessing the potential of border tourism, thereby contributing to sustainable development in border regions within Vietnam’s ongoing process of international integration.

Tóm tắt:

Du lịch biên giới là một loại hình du lịch đặc thù, hình thành và phát triển trong không gian biên giới quốc gia - nơi diễn ra sự giao thoa đa chiều về kinh tế, văn hóa, xã hội và chính trị giữa các quốc gia láng giềng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập khu vực ngày càng sâu rộng, du lịch biên giới không chỉ góp phần khai thác tiềm năng du lịch vùng biên mà còn giữ vai trò quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội, tăng cường giao lưu nhân dân và củng cố quan hệ đối ngoại. Việt Nam, với đường biên giới đất liền dài và tiếp giáp Trung Quốc, Lào và Campuchia, có nhiều điều kiện thuận lợi để phát triển loại hình du lịch này.
Bài viết làm rõ khái niệm du lịch biên giới, chỉ ra sự khác biệt của loại hình này so với các hình thức du lịch khác, đồng thời xác định các yếu tố chủ yếu tác động đến sự hình thành và phát triển của du lịch biên giới ở Việt Nam. Các yếu tố đó bao gồm điều kiện địa lý tự nhiên, vị trí không gian biên giới, quan hệ chính trị - ngoại giao, hoạt động kinh tế biên mậu, hệ thống hạ tầng giao thông và sự giao lưu văn hóa của các cộng đồng cư dân biên giới.
Thông qua phân tích các trường hợp điển hình tại một số tuyến biên giới Việt Nam - Trung Quốc, Việt Nam - Lào và Việt Nam - Campuchia, bài báo chỉ ra những đặc điểm nổi bật của du lịch biên giới Việt Nam hiện nay như tính liên quốc gia cao, sự gắn kết chặt chẽ với kinh tế biên mậu, vai trò quan trọng của cộng đồng cư dân địa phương và sự phụ thuộc vào môi trường chính trị - ngoại giao ổn định. Trên cơ sở đó, bài báo đề xuất một số định hướng phát triển nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng du lịch biên giới, góp phần thúc đẩy phát triển vùng biên theo hướng bền vững trong tiến trình hội nhập của Việt Nam.