Kỹ thuật nghiên cứu định tính trong du lịch học: tổng quan, định hướng và bản sắc học thuật

Abstract

In contemporary tourism studies, where interdisciplinarity, transdisciplinarity, and human-centered approaches are increasingly emphasized, qualitative research plays a pivotal role in interpreting complex phenomena, uncovering experiential depth, and fostering local knowledge. Nevertheless, within the Vietnamese context, the employment of qualitative methods appears restricted, sporadic, and superficial, which impedes the distinct delineation of tourism studies' scholarly identity. Based on the literature review and content analysis, this paper systematically introduces the key qualitative techniques with strong potential for tourism research, including in-depth interviews, focus groups, ethnography, phenomenology, netnography, autoethnography, narrative inquiry, discourse analysis, and photo elicitation. Each technique is examined in terms of its core characteristics, strengths and limitations, practical applications, and relevant research themes. The tourism qualitative reasoning framework (TQRF) was proposed to help the qualitative research process not only to describe phenomena but also to construct new knowledge, contributing to the expansion or recycling of theoretical structures. Building on this synthesis, the paper advances the five recommendations: (1) aligning research questions with epistemological assumptions, (2) combining multiple techniques to deepen analysis, (3) moving beyond descriptive accounts to engage with and extend theory, (4) leveraging local contexts to contribute to global dialogues, and (5) creatively presenting qualitative data to highlight interpretive richness. The article ultimately argues for repositioning qualitative research not merely as a supplementary tool but as a humanistic, creative, and theoretically generative mode of scientific inquiry. In doing so, it seeks to contribute to shaping the scholarly identity of tourism studies in Vietnam. 

Tóm tắt

Trong bối cảnh khoa học du lịch đương đại ngày càng nhấn mạnh tính liên ngành, xuyên ngành và định hướng nhân bản, nghiên cứu định tính giữ vai trò quan trọng trong việc giải thích các hiện tượng phức tạp, khơi mở chiều sâu trải nghiệm và kiến tạo tri thức bản địa. Tuy vậy, tại Việt Nam, việc ứng dụng kỹ thuật định tính còn hạn chế, phân tán và thiếu chiều sâu, khiến cho khả năng định vị bản sắc học thuật của du lịch học chưa rõ nét. Bài viết này, dựa trên tổng quan tài liệu và phân tích nội dung, đã chỉ ra các kỹ thuật định tính có tiềm năng ứng dụng trong nghiên cứu khoa học du lịch, bao gồm: phỏng vấn sâu, thảo luận nhóm, dân tộc học, hiện tượng học, dân tộc học mạng, dân tộc học tự sự, nghiên cứu tự sự, phân tích diễn ngôn và kỹ thuật hình ảnh. Mỗi kỹ thuật được phân tích về đặc trưng, ưu điểm và hạn chế, minh chứng ứng dụng thực tế và gợi ý chủ đề nghiên cứu phù hợp. Bên cạnh đó, khung tư duy định tính trong nghiên cứu du lịch được đề xuất nhằm giúp quá trình nghiên cứu định tính không chỉ dừng ở mô tả hiện tượng mà còn kiến tạo tri thức mới, góp phần mở rộng hoặc tái cấu trúc lý thuyết. Trên cơ sở đó, bài viết đưa ra năm khuyến nghị: (1) gắn kết câu hỏi nghiên cứu với triết lý nhận thức; (2) kết hợp các kỹ thuật để gia tăng chiều sâu; (3) vượt qua mô tả hiện tượng để đối thoại và mở rộng lý thuyết; (4) khai thác lợi thế bản địa nhằm đóng góp vào đối thoại toàn cầu; và (5) đầu tư vào cách trình bày dữ liệu định tính giàu tính tin cậy và sáng tạo. Bài viết kêu gọi cần nhìn nhận lại nghiên cứu định tính không chỉ như công cụ bổ trợ, mà như một phương thức tư duy khoa học mang tính nhân văn, sáng tạo và có khả năng kiến tạo bản sắc học thuật của du lịch học Việt Nam.