MỤC LỤC:
Chiều 30.9.2026, Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân Văn, Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh (ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM) tổ chức Tọa đàm khoa học “Nâng cao hiệu quả công tác tuyển sinh sau đại học trong bối cảnh đột phá phát triển giáo dục và đào tạo”. Các ý kiến tại tọa đàm tập trung vào yêu cầu gắn tuyển sinh với chất lượng đào tạo, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm người học, quản trị dữ liệu và đổi mới phương thức truyền thông.
Phát biểu khai mạc tọa đàm, TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Nhà trường, nhấn mạnh đào tạo sau đại học giữ vai trò quan trọng đối với ĐHQG-HCM, đặc biệt trong việc kết nối đào tạo, nghiên cứu khoa học và các hoạt động khác thành một hệ thống học tập liên thông.
Theo TS. Lê Hoàng Dũng, trong bối cảnh khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số ngày càng tác động sâu rộng đến giáo dục, công tác đào tạo sau đại học của các ngành khoa học xã hội và nhân văn cũng không thể đứng ngoài quá trình này. Vấn đề đặt ra không chỉ là ứng dụng công nghệ ở mức độ phù hợp mà còn là làm thế nào chuyển tải được những thay đổi đó đến người học tiềm năng ngay từ khâu tuyển sinh.
“Công tác tuyển sinh đặt ra nhiều nhu cầu chúng ta phải tích hợp, phải phát huy được sự kết hợp này”, TS. Lê Hoàng Dũng chia sẻ, đồng thời đề nghị các khoa, đơn vị nhìn lại cách tiếp cận người học trong các đợt tuyển sinh, từ đó xác định những điều cần điều chỉnh cho năm 2027.
Từ bài toán quy mô đến chất lượng nguồn tuyển
Mở đầu phiên báo cáo, ThS. Phạm Trường Thọ, Phó Trưởng phòng Quản lý đào tạo, trình bày tham luận về tuyển sinh sau đại học tại Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM trong bối cảnh đột phá phát triển giáo dục. Theo số liệu được công bố, số lượng thí sinh dự tuyển cao học của Trường tăng từ 705 người năm 2022 lên 992 người năm 2025. Riêng đợt 1 năm 2026 đã ghi nhận 952 thí sinh dự tuyển và 507 người trúng tuyển. Đáng chú ý, số cựu sinh viên, học viên của Trường quay lại dự tuyển cao học chiếm khoảng 40-50% tổng số thí sinh trong nhiều năm. Theo tham luận, đây vừa là dấu hiệu cho thấy sự gắn bó của người học với môi trường đào tạo, vừa đặt ra yêu cầu tiếp tục mở rộng nguồn tuyển ngoài nhóm người học đã từng học tập tại Trường.
Bên cạnh những thuận lợi về uy tín, đội ngũ giảng viên, quan hệ đối tác và hệ thống ngành đào tạo, công tác tuyển sinh sau đại học cũng đối mặt với nhiều thách thức. Người học ở bậc này phần lớn đã đi làm, có nhu cầu và khả năng chủ động tìm kiếm thông tin cao; trong khi một số chương trình còn thiên về nghiên cứu, khả năng ứng dụng chưa rõ nét đối với một số nhóm công chúng. Tham luận vì vậy đề xuất tăng vai trò của khoa và giảng viên trong tư vấn tuyển sinh, cập nhật chương trình theo hướng thực tiễn, mở rộng hỗ trợ người học, phát huy mạng lưới cựu học viên và đẩy mạnh chuyển đổi số.
Từ thực tiễn Trường Đại học Kinh tế - Luật, ThS. Phạm Lê Quang, Phó Trưởng phòng Tuyển sinh và Công tác sinh viên, Trường Kinh tế - Luật, ĐHQG-HCM, tiếp tục đặt vấn đề hiệu quả tuyển sinh không thể chỉ được đo bằng số lượng hồ sơ. Theo tham luận, tuyển sinh cần đồng thời bảo đảm mức độ phù hợp của người học, năng lực tiếp nhận của cơ sở đào tạo và khả năng hoàn thành chương trình
Đợt 1 năm 2026, Trường Đại học Kinh tế - Luật ghi nhận 499 học viên thạc sĩ mới trên 545 chỉ tiêu, đạt 91,6%; ở bậc tiến sĩ, số tuyển mới là 67 người trên 74 chỉ tiêu, đạt 90,5%. Kết quả này đồng thời đặt ra yêu cầu bố trí đội ngũ, điều kiện học tập và năng lực hướng dẫn tương ứng với quy mô người học.
Theo ThS. Phạm Lê Quang, các quy định mới mở rộng không gian tự chủ cho cơ sở đào tạo nhưng cũng làm tăng trách nhiệm trong việc xác lập tiêu chí đầu vào, thiết kế chương trình và bảo đảm chất lượng. Do đó, kế hoạch tuyển sinh cần được xây dựng theo từng chương trình, gắn sự tham gia của đơn vị đào tạo, khoa chuyên môn, bộ phận tài chính, công nghệ và công tác tuyển sinh thay vì tách tuyển sinh thành một khâu độc lập.
Tuyển sinh gắn với toàn bộ hành trình người học
Ở một hướng tiếp cận khác, ThS. Trần Nam, Trưởng phòng Công tác sinh viên, đã phân tích các mô hình hỗ trợ học viên sau đại học trên thế giới và những gợi ý đối với Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM. Theo thầy, dịch vụ hỗ trợ người học không chỉ tác động đến chất lượng trải nghiệm mà còn có mối liên hệ với khả năng hoàn thành chương trình và sức hấp dẫn của cơ sở đào tạo. Một số mô hình quốc tế được phân tích gồm quản trị tích hợp đa tầng, hệ sinh thái hỗ trợ toàn diện, cố vấn đa chiều - hỗ trợ đồng đẳng và số hóa, cá nhân hóa dịch vụ.
Từ thực tiễn Nhà trường, tham luận đề xuất tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cấp Trường và các khoa, phát triển mạng lưới hỗ trợ đồng đẳng, hệ thống cố vấn cho người học sau đại học, cổng trực tuyến và các công cụ ứng dụng trí tuệ nhân tạo phục vụ kết nối, tư vấn. Đồng thời, việc mở rộng mạng lưới doanh nghiệp, tổ chức đối tác có thể tạo thêm môi trường nghiên cứu, thực tập và việc làm, qua đó tăng giá trị mà người học nhận được trong quá trình đào tạo.
Tư duy quản trị xuyên suốt tiếp tục được làm rõ trong tham luận của ThS. Huỳnh Hồ Đại Nghĩa. Nghiên cứu trường hợp chương trình Thạc sĩ Quan hệ quốc tế cho thấy trong giai đoạn 2019-2023, tổng số hồ sơ đạt 177 cho 146 vị trí dự kiến, nhưng chỉ ghi nhận 113 học viên năm thứ nhất hoặc ứng viên được chấp nhận. Tỷ lệ chuyển đổi giữa các năm dao động mạnh, cho thấy số hồ sơ cao chưa đồng nghĩa với khả năng duy trì quy mô đào tạo ổn định.
Từ đó, tham luận đề xuất chuyển đơn vị quản trị từ từng “đợt tuyển sinh” sang toàn bộ vòng đời người học: từ biết đến chương trình, quan tâm, ứng tuyển, tuyển chọn, nhập học đến quá trình học tập, hoàn thành chương trình và trở thành cựu học viên. Dữ liệu giữa các giai đoạn cần được liên thông để nhận diện người học đang dừng ở đâu, gặp khó khăn gì và cần được hỗ trợ như thế nào.
Cách tiếp cận này cũng đặt cựu học viên vào một vị trí mới. Thay vì chỉ xuất hiện trong các hoạt động truyền thông sau tốt nghiệp, cựu học viên có thể tham gia tư vấn, chia sẻ trải nghiệm thực tế và kết nối với người đang tìm hiểu chương trình, qua đó hình thành một vòng liên kết từ người học hiện tại đến thế hệ người học tiếp theo.
Từ thông báo tuyển sinh đến truyền thông giá trị
Bên cạnh chất lượng chương trình và trải nghiệm người học, phương thức tiếp cận công chúng cũng là một vấn đề được đặt ra tại tọa đàm.
Từ thực tiễn ngành Văn hóa học, ThS. Nguyễn Trọng Hùng, chuyên viên, giáo vụ SĐH khoa Văn hoá học, cho rằng việc chỉ công bố thông báo trên các kênh chính thức tuy bảo đảm tính chính xác nhưng chưa đủ để tiếp cận các nhóm người học tiềm năng trong môi trường số. Đối tượng tuyển sinh sau đại học thường đã tham gia thị trường lao động và quan tâm không chỉ đến điều kiện dự tuyển mà còn đến nội dung chương trình, thời gian học, môi trường học thuật, khả năng ứng dụng kiến thức và cơ hội phát triển nghề nghiệp.
Từ đó, truyền thông tuyển sinh cần chuyển dần từ “cung cấp thông tin” sang kết nối, giải thích và làm rõ giá trị của chương trình đào tạo. Mô hình được khoa Văn hóa học triển khai kết hợp Fanpage chính thức với bài viết, hình ảnh, video, mạng xã hội cá nhân và sự tham gia của những cá nhân có khả năng tạo sức lan tỏa. Các kênh không hoạt động riêng lẻ mà bổ trợ cho nhau: kênh chính thức bảo đảm tính xác thực, mạng xã hội mở rộng phạm vi tiếp cận, trong khi hoạt động tư vấn tạo kết nối trực tiếp với người có nhu cầu.
Tuy nhiên, tham luận cũng lưu ý hiệu quả truyền thông cần được đo bằng nhiều chỉ số hơn lượt xem hay tương tác. Điều quan trọng là theo dõi quá trình chuyển đổi từ người tiếp cận thông tin sang người tìm hiểu, được tư vấn và cuối cùng đăng ký dự tuyển.
Từ các góc tiếp cận khác nhau, các ý kiến tại tọa đàm cùng hướng đến việc nhìn nhận tuyển sinh như một phần của toàn bộ quá trình đào tạo thay vì một hoạt động riêng biệt trước mỗi khóa học. Khi chất lượng chương trình, nghiên cứu khoa học, trải nghiệm người học, dữ liệu, truyền thông và mạng lưới cựu học viên được kết nối, công tác tuyển sinh sau đại học có thêm cơ sở để chuyển từ những đợt vận động ngắn hạn sang một quá trình quản trị liên tục và bền vững.
