Ngày 11.9.2026, Hội thảo khoa học quốc gia lần thứ V về rối loạn phát triển với chủ đề “Xây dựng mạng lưới tích hợp trong phát hiện sớm, đánh giá và can thiệp các rối loạn phát triển thần kinh” được tổ chức tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, ĐHQG-HCM. Hội thảo tạo diễn đàn trao đổi giữa các nhà khoa học, chuyên gia và người làm thực hành trong nhiều lĩnh vực.
Hội thảo do Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM và Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam tổ chức, với sự phối hợp của Trung tâm Hỗ trợ Phát triển Giáo dục Hòa nhập Trẻ Tự kỷ Hoàng Đức và Viện Khoa học Xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.
Phát biểu khai mạc, TS. Lê Hoàng Dũng, Phó Hiệu trưởng Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, cho rằng rối loạn phát triển thần kinh có biểu hiện đa dạng, phức tạp và có thể ảnh hưởng đến nhiều mặt trong quá trình phát triển của cá nhân như giao tiếp, học tập, hành vi, quan hệ xã hội và khả năng thích ứng.
Theo TS. Lê Hoàng Dũng, việc tiếp cận rối loạn phát triển không thể chỉ dừng ở nhận diện chẩn đoán mà cần hướng đến một quá trình liên tục, từ phát hiện sớm, đánh giá toàn diện, xác định nhu cầu, xây dựng kế hoạch can thiệp, theo dõi tiến triển đến hỗ trợ gia đình và thúc đẩy sự tham gia xã hội của trẻ.
Một trẻ có khó khăn về phát triển có thể cần sự tham gia của nhiều hệ thống như y tế, tâm lý, giáo dục, công tác xã hội và các dịch vụ hỗ trợ cộng đồng. Do đó, xây dựng mạng lưới tích hợp không đơn thuần là kết nối các đơn vị hay chuyên ngành mà còn đặt ra yêu cầu về cơ chế phối hợp chuyên môn, chia sẻ thông tin, thống nhất quy trình đánh giá - can thiệp, phát triển nguồn nhân lực và xây dựng các mô hình dịch vụ phù hợp với bối cảnh Việt Nam.
Phát biểu chào mừng, GS.TS Nguyễn Ngọc Phú, Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, đề cập đến hoạt động nghiên cứu, tư vấn, phổ biến tri thức và tham gia hỗ trợ, can thiệp trẻ có rối loạn phát triển của Hội cùng các đơn vị trực thuộc. Từ thực tiễn đó, những vấn đề liên quan đến rối loạn phát triển tiếp tục đặt ra yêu cầu đối với các nhà khoa học và người làm thực hành trong nghiên cứu các phương pháp phát hiện, đánh giá và can thiệp phù hợp.
GS.TS Nguyễn Ngọc Phú cũng nhắc lại việc hội thảo khoa học quốc gia về rối loạn phát triển được khởi đầu từ năm 2017 và duy trì qua 5 kỳ. Tại lần tổ chức này, ông ghi nhận sự đồng hành, phối hợp giữa Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam và Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM trong xây dựng và triển khai hội thảo, góp phần duy trì một diễn đàn trao đổi chuyên môn trong lĩnh vực.
Trình bày báo cáo đề dẫn, PGS.TS Trần Thị Lệ Thu, Viện trưởng Viện Khoa học Xã hội, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý - Giáo dục Việt Nam, hệ thống lại hành trình 5 kỳ hội thảo. Qua các lần tổ chức vào các năm 2017, 2019, 2021, 2024 và 2026, trọng tâm của hội thảo từng bước phát triển từ đặt nền tảng, nâng cao năng lực chuyên môn, thúc đẩy can thiệp dựa trên bằng chứng, tăng cường phối hợp đến hướng tới xây dựng mạng lưới tích hợp bền vững.
Kỷ yếu Hội thảo lần thứ V tập hợp 46 bài viết thuộc 5 nhóm chủ đề, gồm phát hiện sớm, sàng lọc và đánh giá; tiếp cận và mô hình can thiệp, giáo dục; gia đình, nhà trường và năng lực người hỗ trợ; phối hợp liên ngành và mạng lưới hỗ trợ; công nghệ số, trí tuệ nhân tạo và đạo đức.
Trong phiên toàn thể, hội thảo được nghe các báo cáo chuyên môn tập trung vào những vấn đề trọng tâm trong phát hiện, đánh giá và can thiệp rối loạn phát triển thần kinh. PGS.TS Trần Văn Công, Trường Đại học Giáo dục, Đại học Quốc gia Hà Nội, trình bày về thực trạng, rào cản và nhu cầu xây dựng mạng lưới tích hợp hỗ trợ cha mẹ có con rối loạn phát triển tại Việt Nam; TS.BS Nguyễn Thiện Thắng, Bộ môn Tâm thần, Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, cập nhật về chẩn đoán, chẩn đoán phân biệt rối loạn phổ tự kỷ và các rối loạn đi kèm. Bên cạnh đó, PGS.TS Trần Thị Lệ Thu trình bày tham luận về thực trạng cha mẹ có khuyết tật trí tuệ tại Việt Nam từ góc nhìn của các nhà chuyên môn; PGS.TS Nguyễn Văn Tường, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Khoa học Xã hội và Nhân văn, Trường ĐH KHXH&NV, ĐHQG-HCM, trình bày về xây dựng mô hình tích hợp có ứng dụng công nghệ số trong phát hiện sớm, đánh giá và can thiệp rối loạn phổ tự kỷ ở học sinh học hòa nhập.
Tại phần trao đổi, thảo luận, các đại biểu tiếp tục trao đổi về những vấn đề đặt ra trong quá trình phát hiện, đánh giá, can thiệp và hỗ trợ người có rối loạn phát triển thần kinh; đồng thời chia sẻ các góc nhìn từ nghiên cứu và thực hành nhằm tăng cường hiệu quả phối hợp giữa các bên liên quan.
Ở các phiên tiểu ban, 12 báo cáo được trình bày theo 4 nhóm chủ đề: phát hiện sớm, đánh giá và định hướng can thiệp; năng lực, sức khỏe tinh thần và nhu cầu hỗ trợ của người chăm sóc, giáo dục; mô hình và thực hành can thiệp, giáo dục; gia đình, phối hợp liên ngành và mạng lưới hỗ trợ.
Nội dung các báo cáo đề cập đến đánh giá và định hướng giáo dục cho trẻ có rối loạn phát triển; đánh giá, can thiệp đa ngành; sức khỏe tinh thần và nhu cầu hỗ trợ của cha mẹ, giáo viên; các mô hình can thiệp, giáo dục; vai trò của gia đình và giáo viên; cùng sự phối hợp liên ngành trong phát hiện sớm và can thiệp rối loạn phát triển thần kinh.
