CHỌN CHUYÊN NGÀNH: ĐỪNG CHỈ NHÌN VÀO SỐ ĐÔNG

Một trong những quyết định quan trọng của sinh viên Khoa Đông phương học là lựa chọn chuyên ngành.

“Ngành nào đang được nhiều sinh viên lựa chọn?”
“Ngành nào có nhiều cơ hội việc làm?”
“Ngành nào phù hợp với xu hướng tương lai?”

Đó đều là những câu hỏi chính đáng. Tuy nhiên, số lượng người lựa chọn không phải là thước đo duy nhất cho giá trị và triển vọng của một chuyên ngành.

Mỗi chuyên ngành của Khoa Đông phương học là một cánh cửa dẫn vào một quốc gia, một khu vực, một hệ ngôn ngữ – văn hóa và những mạng lưới nghề nghiệp khác nhau. Có những lĩnh vực đã quen thuộc và có thị trường nghề nghiệp khá rõ; cũng có những lĩnh vực đang mở ra cùng những chuyển động mới của kinh tế, ngoại giao và quan hệ quốc tế.

Mỗi chuyên ngành – một không gian cơ hội

Ấn Độ học mở ra một không gian rộng lớn, từ chiều sâu của một nền văn minh lâu đời đến một Ấn Độ hiện đại đang phát triển mạnh về công nghệ, đổi mới sáng tạo, dược phẩm, kinh tế số và quan hệ quốc tế.

Yoga, Bollywood, ẩm thực, tôn giáo và các di sản văn hóa đặc sắc là những biểu hiện dễ nhận thấy của sức hấp dẫn văn hóa Ấn Độ. Nhưng phía sau những yếu tố quen thuộc ấy là một quốc gia có quy mô lớn, một nền kinh tế năng động và một đối tác ngày càng quan trọng của Việt Nam.

Quan hệ Việt Nam – Ấn Độ đang được tăng cường trên nhiều lĩnh vực từ kinh tế, công nghệ, giáo dục, khoa học đến văn hóa và giao lưu nhân dân. Vì vậy, những người vừa có năng lực ngôn ngữ, vừa hiểu lịch sử, văn hóa, xã hội và môi trường hợp tác của Ấn Độ có thể tạo cho mình một lợi thế rất riêng trong tương lai.

Ả Rập học đưa người học đến với Thế giới Ả Rập, từ Bắc Phi đến Trung Đông, bao gồm cả các quốc gia vùng Vịnh – một không gian ngày càng được Việt Nam quan tâm trong ngoại giao, thương mại, đầu tư, năng lượng, du lịch và hợp tác quốc tế.

Qatar từng khiến cả thế giới hướng về Trung Đông khi đăng cai FIFA World Cup 2022; Dubai ngày nay là một trung tâm kinh doanh và giao thương quốc tế, đứng đầu thế giới về thu hút các dự án FDI mới năm 2025. Cơ hội mở rộng thị trường là rất lớn, nhưng để thâm nhập vào Thế giới Ả Rập, doanh nghiệp không chỉ cần sản phẩm tốt mà còn cần những người hiểu ngôn ngữ, văn hóa, tôn giáo và đặc biệt là những yêu cầu đặc thù của thị trường Halal. Vì vậy, người học Ả Rập học không chỉ học một ngôn ngữ ít phổ biến tại Việt Nam, mà được trang bị năng lực để hiểu và kết nối với cả một không gian văn hóa – xã hội – kinh tế rộng lớn.

Ả Rập học là một lĩnh vực chuyên biệt, với nguồn nhân lực được đào tạo bài bản còn hạn chế về số lượng trong khi nhu cầu hợp tác với Thế giới Ả Rập ngày càng tăng. Sự kết hợp giữa một chuyên môn đặc thù và nhu cầu nhân lực đang gia tăng tạo ra lợi thế đáng kể cho người học.

Đông Nam Á học giúp sinh viên hiểu chính khu vực mà Việt Nam đang sống và hội nhập. ASEAN không phải là một khái niệm xa xôi, mà là không gian trực tiếp tác động đến kinh tế, ngoại giao, giáo dục, du lịch, thị trường lao động và đời sống xã hội của chúng ta.

Điểm mạnh của Đông Nam Á học là khả năng nhìn khu vực một cách tổng thể: vừa hiểu từng quốc gia, vừa nhận diện những điểm chung, khác biệt và các dòng kết nối xuyên biên giới. Trong một ASEAN ngày càng gắn kết, khả năng tiếp cận khu vực theo hướng liên ngành, so sánh và liên văn hóa ngày càng có ý nghĩa.

Từ cái nhìn chung về Đông Nam Á, sinh viên cũng có thể đi sâu vào những quốc gia cụ thể.

Indonesia học mở ra cơ hội tiếp cận quốc gia đông dân nhất Đông Nam Á, một thị trường có quy mô lớn và một thành viên có vai trò quan trọng trong ASEAN.

Indonesia không chỉ đáng chú ý về dân số và quy mô kinh tế, mà còn bởi sự đa dạng về tộc người, tôn giáo, văn hóa và mô hình phát triển. Đây cũng là một thị trường ngày càng thu hút sự quan tâm của các doanh nghiệp và tập đoàn Việt Nam.

Khi doanh nghiệp Việt Nam mở rộng hoạt động tại Indonesia, nhu cầu nhân lực không chỉ dừng ở chuyên môn kinh doanh. Doanh nghiệp còn cần những người hiểu tiếng Indonesia, văn hóa, tôn giáo, xã hội, tập quán giao tiếp và môi trường kinh doanh sở tại.

Trong một thị trường lớn nhưng nguồn nhân lực Việt Nam được đào tạo chuyên sâu về Indonesia chưa nhiều, sự am hiểu địa bàn và năng lực liên văn hóa có thể trở thành một lợi thế nghề nghiệp đáng kể.

Thái Lan học tiếp tục mở rộng bức tranh Đông Nam Á qua một quốc gia láng giềng gần gũi, có quan hệ ngày càng sâu rộng với Việt Nam về thương mại, đầu tư, du lịch, logistics, văn hóa và giao lưu nhân dân.

Thái Lan không chỉ là một điểm đến du lịch quen thuộc hay một trung tâm có sức ảnh hưởng mạnh về văn hóa đại chúng, mà còn là một nền kinh tế quan trọng trong ASEAN, với nhiều doanh nghiệp có hoạt động và đầu tư tại Việt Nam.

Các kết nối giữa Việt Nam và Thái Lan về chuỗi cung ứng, hạ tầng – logistics, phát triển bền vững, du lịch và giao lưu nhân dân cũng đặt ra nhu cầu về những người vừa có năng lực ngôn ngữ, vừa hiểu văn hóa, xã hội và môi trường hợp tác của Thái Lan.

Đặt Indonesia học và Thái Lan học trong tổng thể Đông Nam Á cho thấy một điều: học khu vực không chỉ để biết từng quốc gia riêng lẻ, mà còn để hiểu cách các quốc gia cùng tạo nên một ASEAN đa dạng, năng động và ngày càng gắn bó với Việt Nam.

Nhật Bản học đưa sinh viên tiếp cận một trong những đối tác quan trọng của Việt Nam về đầu tư, thương mại, giáo dục, khoa học – công nghệ và giao lưu nhân dân.

Học Nhật Bản không chỉ là học tiếng Nhật. Người học còn cần hiểu lịch sử, xã hội, văn hóa, con người, phong cách làm việc và môi trường doanh nghiệp Nhật Bản. Chính sự kết hợp giữa năng lực ngôn ngữ với hiểu biết đất nước học và năng lực liên văn hóa giúp sinh viên có thể thích ứng với nhiều lĩnh vực nghề nghiệp khác nhau.

Trung Quốc học giúp người học tiếp cận một quốc gia láng giềng, một nền văn minh lâu đời và một nền kinh tế có ảnh hưởng lớn trong khu vực và thế giới.

Với mức độ giao lưu sâu rộng giữa Việt Nam và Trung Quốc về thương mại, đầu tư, du lịch, giáo dục, văn hóa và giao lưu nhân dân, năng lực tiếng Trung kết hợp với hiểu biết về lịch sử, xã hội, văn hóa và môi trường kinh doanh Trung Quốc tiếp tục có giá trị trong nhiều lĩnh vực nghề nghiệp.

Úc học đưa người học tiếp cận một xã hội đa văn hóa, một nền giáo dục quốc tế phát triển và một quốc gia có vai trò quan trọng trong khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương.

Những vấn đề về giáo dục quốc tế, di cư, xã hội đa văn hóa, quan hệ quốc tế, thương mại và giao lưu nhân dân tạo nên một không gian học tập đa dạng. Trong bối cảnh quan hệ Việt Nam – Australia ngày càng phát triển sâu rộng, hiểu biết về đất nước, con người và xã hội Australia cũng mở ra nhiều hướng nghề nghiệp và nghiên cứu.

Không có một chuyên ngành phù hợp với tất cả mọi người

Mỗi chuyên ngành có một thế mạnh, một mạng lưới đối tác và một không gian nghề nghiệp riêng.

Có ngành gắn với những thị trường lao động đã khá quen thuộc. Có ngành có lợi thế về mạng lưới doanh nghiệp. Có ngành mạnh về ngoại giao, giáo dục, văn hóa hoặc nghiên cứu. Và cũng có những lĩnh vực mà số người được đào tạo chuyên sâu chưa nhiều, trong khi quan hệ của Việt Nam với quốc gia hay khu vực đó đang ngày càng mở rộng.

Vì vậy, số lượng người lựa chọn không nên trở thành tiêu chí quyết định duy nhất khi chọn chuyên ngành.

Một ngành được nhiều người quan tâm hôm nay không mặc nhiên bảo đảm thành công cho tất cả người học. Ngược lại, một ngành có nguồn nhân lực chuyên sâu còn ít có thể mở ra những cơ hội rất riêng đối với người thực sự có năng lực và kiên trì theo đuổi.

Điều này càng đáng suy nghĩ trong thời đại AI.

AI có thể hỗ trợ dịch thuật, tìm kiếm và tổng hợp thông tin rất nhanh. Vì vậy, chỉ biết ngoại ngữ sẽ ngày càng chưa đủ.

Lợi thế của người học Đông phương học nằm ở khả năng hiểu bối cảnh, hiểu văn hóa, hiểu con người, nhận diện những khác biệt tinh tế trong giao tiếp và xây dựng kết nối giữa các quốc gia, tổ chức và cộng đồng.

Máy móc có thể dịch một câu, nhưng không phải lúc nào cũng hiểu được lúc nào nên nói câu ấy, nói với ai và trong một bối cảnh văn hóa nào.

Đó chính là giá trị của năng lực khu vực học và liên văn hóa.

Vậy nên chọn chuyên ngành như thế nào?

Thay vì chỉ hỏi:

“Ngành nào đang được nhiều người lựa chọn?”

Hãy thử hỏi sâu hơn:

Mình thực sự quan tâm đến quốc gia, khu vực và nền văn hóa nào?

Mình phù hợp với ngôn ngữ và môi trường học tập nào?

Thế mạnh và năng lực của bản thân là gì?

Xã hội trong 5–10 năm tới sẽ cần những năng lực nào?

Và mình muốn trở thành cầu nối giữa Việt Nam với khu vực nào của thế giới?

Đừng vội lựa chọn chỉ qua tên gọi của một chuyên ngành hay vì bạn bè cùng lựa chọn.

Hãy tìm hiểu chương trình đào tạo. Hãy trò chuyện với thầy cô, sinh viên khóa trên và cựu sinh viên. Hãy tham dự các ngày hội văn hóa, hội thảo, chương trình của các Tổng Lãnh sự quán, doanh nghiệp và đối tác của Khoa. Hãy cho mình cơ hội tiếp xúc với một ngôn ngữ hay một nền văn hóa mà trước đây mình chưa từng nghĩ tới.

Bởi đôi khi, một giờ học, một cuộc gặp gỡ, một chuyến đi hay một trải nghiệm thực tế có thể giúp chúng ta nhận ra con đường phù hợp với mình.

Lựa chọn tốt nhất không nhất thiết là lựa chọn của số đông.

Đó là điểm gặp nhau giữa năng lực của bản thân, điều mình thực sự quan tâm và nhu cầu của xã hội.

Hãy tìm hiểu trước khi lựa chọn.
Hãy dũng cảm với lựa chọn của mình.
Hãy chủ động nắm bắt cơ hội.
Và khi đã lựa chọn, hãy đủ kiên trì để biến chuyên ngành mình học thành lợi thế của chính mình.

PGS.TS Phan Thị Hồng Xuân – Trưởng khoa